Άγιος Συμεών: Ποιο είναι το κλειδί της γνώσεως;

(Επιμέλεια Στέλιος Κούκος)

Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος
Λόγος ΧΧΧΙΙΙ (33ος)

Συνέχεια από εδώ: http://www.pemptousia.gr/?p=323738

Λέγομεν λοιπόν· προσέχετε, αδελφοί, μη τυχόν και το νομίζετε ότι ευρίσκεσθε πλησίον του Θεού και ενώ νομίζετε ότι είσθε ηνωμένοι μαζί του, ευρεθήτε μακράν αυτού και χωρισμένοι απ’ αυτόν, επειδή δεν βλέπετε πλέον το ιδικόν [το δικό] του φως.

Διότι εάν άναψε τας λαμπάδας σας -δηλαδή τας ψυχάς σας- θα είχε φωταγωγήσει ολόκληρον το εσωτερικόν σας, καθώς ο ίδιος ο Θεός και Κύριός μας Ιησούς Χριστός είπε· «Ει ουν το σώμα σου όλον φωτεινόν, μη έχον τι μέρος σκοτεινόν, έσται φωτεινόν όλον ως όταν ο λύχνος τη αστραπή φωτίζει σε».

Ποίαν, λοιπόν, άλλην απόδειξιν απαιτείται να προσκομίσωμεν μεγαλυτέραν αυτής διά να πεισθής; Εάν δείξης απιστίαν εις τον Κύριον, πες μου, πώς είναι δυνατόν να πιστεύσης εις εμέ τον όμοιόν σου;

Τι όμως να είπω προς όσους φιλοδοξούν να γίνουν περίφημοι και να αναδειχθούν ιερείς και αρχιερείς και ηγούμενοι, και θέλουν να δέχωνται τας εξομολογήσεις των άλλων και οι οποίοι λέγουν ότι είναι άξιοι να πάρουν την εξουσίαν του «δεσμείν και λύειν»;

Όταν βλέπω αυτούς να μη γνωρίζουν τίποτε από τα αναγκαία και θεία πράγματα, ούτε να τα διδάσκουν εις άλλους ή να τους οδηγούν εις το φως της θείας γνώσεως, τι άλλο να τους είπω παρά εκείνο που είπεν ο Χριστός εις τους φαρισαίους και τους νομικούς: «Ουαί υμίν τοις νομικοίς, ότι ήρατε την κλείδα της γνώσεως. Αυτοί ουκ εισήλθετε και τους εισελθείν βουλομένους εκωλύσατε».

Διότι τι άλλο είναι το κλειδί της γνώσεως, παρά η διά μέσου της πίστεως χορηγουμένη χάρις του Αγίου Πνεύματος, η οποία προκαλεί την αληθή γνώσιν και επίγνωσιν διά του θείου φωτισμού και η οποία ανοίγει διάπλατα τον κλεισμένον και σκεπασμένον νουν μας, καθώς πολλάς φοράς με πολλάς παρομοιώσεις και εικόνας, ακόμη δε και με φανεράς αποδείξεις, σας ωμίλησα και πάλιν σας ομιλώ: Η Θύρα είναι ο Υιός – «Εγώ ειμι, λέγει, η θύρα»-, το κλειδί δε με το οποίον ανοίγεται η θύρα είναι το Άγιον Πνεύμα – «Λάβετε, λέγει, Πνεύμα Άγιον· αν τίνων αφήτε τας αμαρτίας, αφίενται αυτοίς· αν τίνων κρατήτε, κεκράτηνται» -, οικία δε είναι ο Πατήρ – «Εν (γαρ) τη οικία του Πατρός μου μοναί πολλαί εισι» –.

Πρόσεξέ, λοιπόν, να αντιληφθής ορθώς ποίον είναι το νόημα αυτού του λόγου: Εάν, λοιπόν, το κλειδί δεν ανοίξη – «Τούτω γάρ, λέγει ο Κύριος, ο θυρωρός ανοίγει» -, η θύρα δεν ανοίγεται· αν δε η θύρα δεν ανοιχθή, ουδείς εμβαίνει εις την οικίαν του Πατρός, καθώς λέγει ο Χριστός: «Ουδείς εισέρχεται προς τον Πατέρα, ει μη δι’ εμού».

Ότι δε το Άγιον Πνεύμα ανοίγει προηγουμένως με τον φωτισμόν του τον νουν μας και μας διδάσκει όσα αναφέρονται εις τον Πατέρα και τον Υιόν, ο ίδιος πάλιν ο Κύριος είπεν: «Όταν δε έλθη εκείνος, το Πνεύμα της αληθείας -«ο παρά του Πατρός εκπορεύεται, εκείνος μαρτυρήσει περί εμού»- οδηγήσει υμάς εις πάσαν την αλήθειαν», – βλέπεις πώς διά του Πνεύματος, καλύτερα δε να είπω εν τω Πνεύματι, γνωρίζονται εις απόλυτον συνάφειαν ο Πατήρ και ο Υιός; – και ακόμη: «Εάν γαρ εγώ μη απέλθω, ο Παράκλητος ουκ ελεύσεται προς υμάς».

Όταν δε έλθη εκείνος «αναμνήσει (το ορθόν «υπομνήσει») υμάς πάντας» και αλλού λέγει: «Εάν αγαπάτε με, τας εντολάς τας εμάς τηρήσατε, και εγώ ερωτήσω τον Πατέρα και άλλον Παράκλητον δώσει υμίν, ίνα μένη μεθ’ υμών εις τον αιώνα, το Πνεύμα της αληθείας» και αμέσως κατωτέρω: «Εν εκείνη τη ημέρα -όταν δηλαδή θα έλθη πλησίον σας το Άγιον Πνεύμα- γνώσεσθε υμείς ότι εγώ εν τω Πατρί μου και υμείς εν εμοί καγώ εν υμίν» και πάλιν: «Ιωάννης μεν εβάπτισεν ύδατι, υμείς δε βαπτισθήσεσθε εν Πνεύματι Αγίω» και πολύ ορθώς· διότι εάν κανείς δεν βαπτισθή εις το Άγιον Πνεύμα, δεν γίνεται ούτε παιδί του Θεού ούτε συγκληρονόμος του Χριστού.

Και εις τον Πέτρον είπεν ο Κύριος: «Σοι δώσω τας κλεις της βασιλείας των ουρανών», όχι ασφαλώς κλειδιά χάλκινα ή σιδηρά, αλλά κλειδιά κατάλληλα και αντάξια εκείνης της επουρανίου οικίας.

Τι είδους δε είναι εκείνη η οικία, μάθε το από τον Απόστολον Παύλον, ο οποίος λέγει εις την προς Τιμόθεον επιστολήν: «Παραγγέλλω σοι ενώπιον του Θεού, του ζωοποιούντος τα πάντα, και Χριστού Ιησού» και ολίγον κατωτέρω: «Ο μακάριος και μόνος δυνάστης, ο βασιλεύς των βασιλευόντων και Κύριος των κυριευόντων, ο μόνος έχων αθανασίαν, φως οικών απρόσιτον».

Διότι εάν, λέγει, ο οίκος είναι ακατανόητος, είναι φανερόν ότι και η θύρα αυτού οίκου είναι και αυτή φως και ακατανόητος (με τας φυσικάς δυνάμεις του ανθρώπου).

Εάν δε είπη κανείς το μεν ένα είναι κατανοητόν (υποπίπτον εις τας αισθήσεις μας) το δε άλλο ακατανόητον (υπεράνω των αντιληπτικών μας ικανοτήτων), τότε το κατανοητόν θα αφανισθή από το ακατανόητον και δεν θα δυνηθή ποτέ το κλειδί να ανοίξη, εάν και αυτά δεν είναι ακατανόητα και της ιδίας ουσίας, αλλά θα κατακαή από την θύραν ή και θύρα από την οικίαν (εφ’ όσον δεν θα είναι της ιδίας φύσεως), η οποία τοιουτοτρόπως θα παραμείνη κλειστή δι’ όλους.

Εάν δε η Αγία Τριάς διαιρεθή εις πρόσωπα κατανοητά και ακατανόητα και εις καλύτερα και μικρότερα, τότε θα γίνη κάτι χειρότερον θα καταργηθή και αυτή η πίστις μας.

Απόσπασμα από το 33ο λόγο των Κατηχήσεων του αγίου Συμέωνος του Νέου Θεολόγου σε μετάφραση, σχόλια, Ηλία Τσιάκου, (θεολόγου, νομικού), κείμενο Basile Krivocheine, όπως περιέχεται στον τόμο «Συμεών του Νέου Θεολόγου» (3), της σειράς Άπαντα των Αγίων Πατέρων, των εκδόσεων «Ωφελίμου βιβλίου», Αθήνα 1977.

Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος: Ο Μεγάλος Μυστικός της Εκκλησίας μας

Η ορθόδοξη θεολογία μας δεν είναι θεωρητικό σχήμα και δεν υπάρχει για να ικανοποιεί τη διάνοιά μας, αλλά είναι βίωμα, τρόπος ζωής, μέθεξη της Θεότητας και κατά χάριν θέωση.

Αυτή είναι και η ειδοποιός διαφορά της με τη δυτική και γενικά τη θεολογία των αιρετικών, η οποία ικανοποιεί διανοητικά σχήματα, δίνει την ψευδαίσθηση της δήθεν πληρότητας της αλήθειας και γι’ αυτό οδηγεί από κακοδοξία σε κακοδοξία και από αίρεση σε αίρεση. Αντίθετα η προσέγγιση της θεολογίας της Εκκλησίας μας ως εκκλησιαστικό βίωμα, ως κατά φύσιν τρόπο υπάρξεως, δε διδάσκει απλά την αλήθεια, αλλά την μεταποιεί σε μεταμόρφωση των πιστών, μέχρι του σημείου να έχουν θεοπτία, ζωντανή αίσθηση των ακτίστων ενεργειών του Θεού στην καθημερινή τους ζωή. Το γεγονός αυτό το βίωσαν οι άγιοι της Εκκλησίας μας.

Ένας από αυτούς που αξιώθηκε να δει το άκτιστο φως του Θεού με τα σωματικά του μάτια, είναι και ο άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος, ένας από τους μεγαλυτέρους Πατέρες και Θεολόγους της Εκκλησίας μας.

Γεννήθηκε το 957 στη μικρασιατική πόλη Γαλάτεια της Παφλαγονίας και το βαπτιστικό του όνομα ήταν Γεώργιος. Οι ευγενείς γονείς του φρόντισαν να του δώσουν σοβαρή παιδεία, διότι τον προόριζαν για υψηλά κρατικά αξιώματα. Σε ηλικία έξι χρονών τον έστειλαν στην Κωνσταντινούπολη να σπουδάσει. Αναδεικνύεται σύντομα μια σημαίνουσα προσωπικότητα της Βασιλεύουσας. Με τη βοήθεια ενός θείου του ευγενούς ορίζεται ως σπαθαροκουβιλάριος, με τη δυνατότητα να αναχθεί συγκλητικός. Ασκεί τα καθήκοντά του με επιτυχία, αλλά και ταπείνωση. Δεν τον συνεπαίρνει η λαμπρότητα της κοσμικής εξουσίας και δε σκόπευε να περάσει όλη του τη ζωή ανάμεσα στους μωροφιλόδοξους ευγενείς της εξουσίας.

Η γνωριμία του και η πνευματική σχέση του με τον στουδίτη άγιο Συμεών τον Ευλαβή, του αλλάζει τη ζωή.

Μετά το θάνατο του Νικηφόρου Φωκά το 969, εγκαταλείπει τη θέση του και αποσύρεται στην ονομαστή Μονή για να ζήσει κοντά στον πνευματικό του. Εκείνος δε συμφωνεί, διότι ήταν μόνο 14 ετών, και τον συμβουλεύει να γυρίσει ξανά στη θέση του.

Σε ηλικία 20 ετών δέχτηκε μια ιδιαίτερη ευλογία από το Θεό. Μια νύχτα ενώ προσευχόταν θερμά, γέμισε το δωμάτιό του από ένα εκτυφλωτικό και ανεξήγητο φως. Ο Συμεών έπεσε σε έκσταση και είχε την αίσθηση ότι είχε ανυψωθεί στον ουρανό. Μια ανεξήγητη χαρά γέμισε την ψυχή του για τη θεία οπτασία. Έτρεξε αμέσως στον πνευματικό του στον οποίο δηγήθηκε την οπτασία και τον παρακάλεσε να τον δεχτεί κοντά του. Εκείνος και πάλι αρνήθηκε, προφανώς, από θεία έμπνευση για να σμιλευτεί ακόμα η θέληση του μαθητή του.

Σε ηλικία 26 ετών επαναλήφτηκε η θαυμαστή οπτασία. Εκείνο τον καιρό του είχε ανατεθεί μια υπηρεσιακή αποστολή στην πατρίδα του. Πριν αναχωρήσει ανακοίνωσε στον πνευματικό του και τη νέα οπτασία. Εκείνος του αποκάλυψε ότι ήταν σε ηλικία που μπορούσε να γίνει μοναχός. Η χαρά του υπήρξε απρόσμενη. Πραγματοποίησε το ταξίδι του και με την ευκαιρία, ανακοίνωσε στους γονείς του την πρόθεσή του να ακολουθήσει το μοναχικό βίο. Εκείνοι αντέδρασαν βίαια και προσπάθησαν να τον μεταπείσουν, διότι έβλεπαν τη λαμπρή καριέρα που απλωνόταν μπροστά του. Εκείνος παραμένει αμετάπειστος. Αποσύρθηκε στη Μονή του Στουδίου, όπου εκάρη μοναχός και έλαβε το μοναχικό όνομα του πνευματικού του, Συμεών.

Αλλά δεν άργησαν οι πειρασμοί. Η υπακοή του στον πνευματικό του κίνησε το φθόνο των συμμοναστών του, διότι έπρεπε να υπακούει μόνο στο ηγούμενο Πέτρο. Γι’ αυτό αναγκάστηκε να φύγει.  Τότε ήταν που είδε και τρίτη κατά σειράν θεία οπτασία. Εγκαταστάθηκε στην παρακείμενη Μονή του Αγίου Μάμαντα του Ξηροκέρκου, όπου ηγούμενος ήταν ο ευλαβής Αντώνιος. Ήρθε ο πατέρας του με αρκετούς συγκλητικούς για να τον μεταπείσουν να γυρίσει στον κόσμο. Εκείνος αρνείται και πάλι, ενώ ταυτόχρονα βλέπει και τέταρτη θεία οπτασία. Ήταν 29 ετών, όπου ο ηγούμενος κοιμήθηκε. Ύστερα από απαίτηση της αδελφότητας της Μονής και τη σύμφωνη γνώμη του Πατριάρχη Νικολάου Β΄ του Χρυσοβέργη, εκλέχτηκε ηγούμενος της Μονής. Κατά τη διάρκεια της χειροτονίας του σε πρεσβύτερο είδε και πέμπτη θεία οπτασία.

Ως ηγούμενος της Μονής του Αγίου Μάμαντα ο Συμεών κλήθηκε να αντιμετωπίσει πολλά προβλήματα, από οικοδομικές εργασίες της Μονής ως και αυτή την πνευματική καλλιέργεια της αδελφότητας. Ως νηπτικός μοναχός και μυστικός θεολόγος ομιλούσε για «θείο έρωτα» και για έλλαμψη του «θείου φωτός». Οι μοναχοί επειδή δεν τον καταλάβαιναν τον θεώρησαν αιρετικό και του κήρυξαν τον πόλεμο. Μερικοί κατέφυγαν στον Πατριάρχη για να καθαιρεθεί. Εκείνος τον κήρυξε αθώο. Παρέμεινε στη θέση του ηγουμένου για 25 χρόνια.

Το 1013, σε ηλικία 57 ετών, αφού παρέδωσε την ηγουμενία στον μαθητή του Αρσένιο αποσύρθηκε σε κοντινό ησυχαστήριο και επιδόθηκε στην άσκηση και το συγγραφικό έργο. Όμως ο μητροπολίτης Νικομήδειας Στέφανος κατόρθωσε να πείσει τον Πατριάρχη να τον στείλει εξορία, στην περιοχή της Χρυσούπολης, επειδή θεωρούσε τον πνευματικό του πατέρα Συμεών, άγιο. Εγκαταστάθηκε σε κάποιο ερημοκκλήσι της Αγίας Μαρίνας, όπου κοιμήθηκε ειρηνικά το έτος 1037 σε ηλικία 80 ετών, αφού είχε προβλέψει τον θάνατό του. Η μνήμη του εορτάζεται στις 12 Οκτωβριου.

Ο άγιος Συμεών έλαβε τον τίτλο του νέου θεολόγου, διότι ανήκει στους μεγάλους διδασκάλους της Εκκλησίας μας. Ανήκει στους μυστικούς θεολόγους, ο οποίος καλλιέργησε και βίωσε τη μυστική θεολογία, ως θεοπτία. Τα έργα του « Ύμνοι Θείων Ερώτων», «Κατηχήσεις» και «Πρακτικά και Θεολογικά Κεφάλαια», αποτέλεσαν τη βάση της μετέπειτα μυστικής θεολογίας και της πνευματικής ζωής των πιστών.

Λάμπρος Σκόντζος, Θεολόγος

pemptousia

ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΔΙΑΦΟΡΑ Η ΟΠΟΙΑ ΟΜΩΣ ΒΑΡΑΙΝΕΙ ΕΙΣ ΒΑΡΟΣ ΜΑΣ ΕΙΝΑΙ ΟΤΙ ΔΕΝ ΕΧΟΥΜΕ ΚΡΙΣΗ, ΕΙΜΑΤΕ ΤΥΦΛΟΙ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΟΥΤΟ. ΜΙΑ ΕΛΛΕΙΨΗ Η ΟΠΟΙΑ ΕΜΠΟΔΙΖΕΙ ΤΗΝ ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΨΕΥΔΟΑΓΑΘΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΑΓΑΘΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΤΗΣ ΦΥΣΕΩΣ ΜΑΣ ΚΑΙ ΑΚΥΡΩΝΕΙ ΚΑΘΕ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΕΚΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΜΑΣ. ΔΙΟΤΙ Ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΤΑΚΤΑΤΑΙ ΜΕ ΚΟΠΟ ΚΑΙ ΧΑΝΕΤΑΙ ΕΥΚΟΛΑ.

ΧΑΣΑΜΕ ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ, ΤΟ ΜΕΤΡΟ ΤΟΥ ΗΘΟΥΣ ΚΑΙ ΑΔΕΙΑΣΑΜΕ ΑΠΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΙΣΤΗ ΑΠΟ ΠΙΣΤΟΥΣ.

Αναρτήθηκε από amethystos