Ιερά Μονή Οσίου Συμεών του Νέου Θεολόγου – (17/4/’22) Ορθρος Μ. Δευτέρας. /// (ΚΥΡΙΑΚΗ ΒΑΪΩΝ ΕΣΠΕΡΑΣ) Μεγάλη Δευτέρα (Αρχ. Επιφάνιος Θεοδωρόπουλος)

Ιερά Μονή Οσίου Συμεών του Νέου Θεολόγου

(17/4/’22) Ορθρος Μ. Δευτέρας. – Μεσονυκτικό, όρθρος, Α’ ώρα.

https://agsymeon.com/index.php/01-3/351-zontani-metadosi-apr-2022

Μ. Εβδομαδα

Εναρξη Ορθρου – καθε βραδυ στις 9 μ.μ.

========

Μεγάλη Δευτέρα (Αρχ. Επιφάνιος Θεοδωρόπουλος)

(ΚΥΡΙΑΚΗ ΒΑΪΩΝ ΕΣΠΕΡΑΣ)

Κατά την Μ. Δευτέραν επιτελούμεν ανά­μνησιν του εναρέτου Ιωσήφ (υιού του πατριάρχου Ιακώβ και δισεγγόνου του Αβραάμ), ο οποίος είνε τύπος του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού.

Ο Ιωσήφ, αγαπητός υιός του πατρός του, εφθονήθη υπό των αδελφών του και αρχικώς μεν ερρίφθη εις λάκκον, έπειτα δε επωλήθη υπ’ αυτών αντί είκοσι χρυσών νομισμάτων εις εμπόρους και υπ’ εκείνων εις τον Πετεφρή που ήτο αρχιμάγειρος του βασιλέως της Αιγύπτου. Ο Ιωσήφ ήτο ωραιότατος νέος και διά τούτο η σύζυγος του Πετεφρή επεθύμησε να αμαρτήση μαζί του. Αυτός ηρνήθη και τότε αυτή τον εσυκοφάντησεν εις τον άνδρα της, ότι δήθεν αυτός επετέθη κατ’ αυτής με ανήθικους σκοπούς. Ο Πετεφρής επίστευσεν εις την συκοφαν­τίαν και ο αθώος Ιωσήφ ερρίφθη εις τας φυλακάς.

Κάποτε όμως ο  Φαραώ, δηλαδή ο βασιλεύς της Αιγύπτου, είδε παράδοξον όνειρον και εζήτει να εύρη εξηγητήν αυτού του ονείρου. Τότε του είπον ότι εις τας φυλακάς υπάρχει Εβραίος νέος, που είχεν άλλοτε εξηγήσει όνειρα συγκρατουμένων του. Ο Ιωσήφ, κατ’ εντολήν του Φα­ραώ, ωδηγήθη ενώπιόν του και, με τον φωτισμόν του Θεού, εξήγησε το όνειρον του Φαραώ και του είπεν ότι θα έλθουν διά την χώραν του επτά έτη ευφορίας και επτά έτη ακαρπίας και πείνης. Τότε ο Φαραώ, καταγοητευμένος από την θείαν σοφίαν του Ιωσήφ, τον ενδύει με βασιλικήν στο­λήν, τον αναβιβάζει εις βασιλικόν άρμα και τον καθιστά γενικόν άρχοντα της Αιγύπτου, ας είπωμεν Πρωθυπουργόν.

Ο Ιωσήφ διεχειρίσθη με θαυμαστήν φρόνησιν την εξουσίαν και βραδύτερον, όταν ήλθον έτη πείνης, λόγω ακαρπίας της γης, αυτός ήνοιξε τας αποθήκας που είχε γεμίσει κατά τα πρώτα έτη και εχόρτασε τον λα­όν. Εθεωρήθη δε ο Ιωσήφ τύπος και προεικόνισις του Κυρίου, διότι και Αυτός, αγαπητός Υιός του Πατρός, εφθονήθη υπό των ομοφύλων Του Ιουδαίων, επωλήθη υπό του μαθητού Του, εβασανίσθη και ερρίφθη νεκρός εις τον σκοτεινόν τάφον. Ακολούθως ανέστη ενδόξως και τρέφει ημάς διά του Άρτου της ζωής, δηλαδή διά του παναγίου Σώματός Του.

Επίσης κατά την Μ. Δευτέραν επιτελούμεν ανάμνησιν της ακάρπου συκής, την οποίαν κατηράσθη ο Κύριος και εξηράνθη. Η συκή αύτη συμβολίζει τόσον την Συναγωγήν των Εβραίων, η οποία δεν είχε πνευματικούς καρπούς και διά τούτο κατεδικάσθη υπό του Κυρίου, όσον και πάντα άνθρωπον στερούμενον πνευματικών καρπών, δηλαδή αρετών. Η Εκκλησία, φέρουσα ενώπιον μας το παράδειγμα της συκής, θέλει να μας προτρέψη εις αγώνας πνευματικούς προς απόκτησιν αρετών.

Η υμνογραφία της ημέρας είνε αφιερωμένη εις τα δύο ανωτέρω θέματα (του Ιωσήφ και της συκής) και επί πλέον εις το θέμα της ελεύσεως του Κυρίου προς το Πάθος. Πρώτον τροπάριον ψάλλεται, ως εισαγωγή, το ωραιότατον και κατανυκτικώτατον «Ιδού ο Νυμφίος έρχεται…», εμπνευσμένον από την παραβολήν του Κυρίου περί των δέκα παρθένων. Ένεκα του τροπαρίου αυτού, που ψάλλεται και κατά τας δύο επομένας ημέρας, αι Ακολουθίαι της Μ. Δευτέρας, Μ. Τρίτης και της Μ. Τετάρτης λέγονται και «Ακολουθίαι του Νυμφίου».

Ας παραθέσωμεν το θαυμάσιον αυτό τροπάριον:

«Ιδού ο Νυμφίος έρχεται, εν τω μέσω της νυ­κτός και μακάριος ο δούλος ον ευρήσει γρηγορούντα· ανάξιος δε πάλιν ον ευρήσει ραθυμούντα. Βλέπε ουν, ψυχή μου, μη τω ύπνω κατενεχθής, ίνα μη τω θανάτω παραδοθής και της Βασιλείας έξω κλεισθής· αλλά ανάνηψον κράζουσα· Άγιος, Άγιος, Άγιος, ει ο Θεός ημών, προ­στασίαις των Ασωμάτων, ελέησον ημάς».

Δηλαδή: Ιδού ο Νυμφίος Χριστός θα έλθη έξαφνα τα μεσάνυχτα. Ευτυχής θα είνε ο άνθρωπος τον οποίον θα εύρη ο Κύριος να αγρυπνή και να είνε έτοιμος, ανάξιος όμως είνε εκείνος που θα τον εύρη να είνε αμελής και απροετοίμαστος. Πρόσεχε, λοιπόν, ψυχή μου, μη (νικηθής κατά κράτος και) καταληφθής από τον πνευματικόν ύπνον (δηλαδή από την αμέλειαν), και παραδοθής εις τον θάνατον (της αμαρτίας) και καταδικασθής τοιουτοτρόπως να μείνης έξω από την Βασιλείαν των ουρανών. Αλλά σύνελθε από την μέθην σου και κραύγασε: Άγιος, Άγιος, Άγιος είσαι Συ ο Θεός· ελέησέ μας με το να μας φυλάττης υπό την προστασίαν και καθοδήγησιν των ασωμάτων αγίων Αγγέλων.

Ωραιότατον είνε και το εξής τροπάριον:

«Τον νυμφώνα σου βλέπω, Σωτήρ μου, κεκοσμημένον και ένδυμα ουκ έχω, ίνα εισέλθω εν αυτώ· λάμπρυνόν μου την στολήν της ψυχής, φωτοδότα, και σωσόν με».

Δηλαδή: Την αίθουσαν των γάμων Σου, Σωτήρ μου, την βλέπω εστολισμένην και ετοίμην να δεχθή τους καλεσμένους· αλλ’ εγώ (αλλοίμονον!) δεν έχω κατάλληλον ενδυμασίαν διά να εισέλθω εις αυτήν. Κύριε, Συ που χορηγείς το φως (το λαμπρότατον και καθαρώτατον αυτό στοιχείον), κάμε λαμπράν και φωτεινήν την στολήν της ψυχής μου (καθαρίζων αυτήν από τας κηλίδας της αμαρτίας), και σώσε με.

(«Περίοδος Τριωδίου» Αρχ. Επιφανίου Ι. Θεοδωροπούλου, Ιερόν Ησυχαστήριον Κεχαριτωμένης Θεοτόκου Τροιζήνος)

========================

Ο υπολογιστής ήταν από την αρχή ένα όργανο πολέμου – Joseph Weizenbaum

 Joseph Weizenbaum

Γεννήθηκε το 1923 στο Βερολίνο. Λόγω εβραϊκής καταγωγής η οικογένεια του αναγκάστηκε το 1936 να μεταναστεύσει στην Αμερική. Εκεί σπούδασε μαθηματικά. Συνέβαλε αποφασιστικά στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και γενικά του προγραμματισμού και των computer. Δίδαξε για πολλά χρόνια στο ΜΙΤ. Το 1966 δημοσίευσε ένα άρθρο που αφορούσε το πρόγραμμα ELIZA, που επέτρεπε ένα υποτυπώδη διάλογο του ανθρώπου με την μηχανή. Αυτό που ακολούθησε, η σοβαρότητα με την οποία οι ψυχίατροι προπάντων προσέλαβαν την κατασκευή του, τον συντάραξε.

 Τον συντάραξε το γεγονός πως οι άνθρωποι τόσο μαζικά και εύκολα πίστεψαν πως ο άνθρωπος μπορεί να αντικατασταθεί από την μηχανή. Από εκείνη την στιγμή είχε αρχίσει να προειδοποιεί και να επαναστατεί εναντίον της ανοησίας που εξαπλωνόταν ως κάτι αυτονόητο. Μέχρι το τέλος της ζωής του μιλούσε και προειδοποιούσε για την δύναμη και την εξουσία και την επικινδυνότητα που μπορεί να προσλάβει μια ανοησία. Και τον συγκλόνιζε το γεγονός πως ένα ακροατήριο δεν αντιδρούσε, ακούγοντας κάποιους να καταργούν τον άνθρωπο. Αυτό που τόνιζε είναι πως ο άνθρωπος είναι απρόβλεπτος, και όχι υπολογίσιμος, όπως τον θεωρεί η υπολογιστική και η ρομποτική επιστήμη.
Πέθανε το 2008 στο Βερολίνο.


“Ich bin doch nur ein Feigenblatt”
Είμαι απλά ένα φύλλο συκής

Berliner Zeitung (ΒΖ), 25.3.1995

Wolfgang Kirkamm

Ο γκουρού της πληροφορικής Joseph Weizenbaum (JW:), έχει την δυνατότητα, ευρισκόμενος “στα χωράφια του”, να ασκήσει παθιασμένη κριτική στην κοινωνία των υπολογιστών. Μαζί του μίλησε ο Wolfgang Kirkamm.

Ο Αμερικανός καθηγητής Joseph Weizenbaum (71), θεωρείται ως ένας από τους άνδρες εκείνους που στην δεκαετία του 50 και 60, προώθησαν αποφασιστικά την ανάπτυξη των υπολογιστών και την διερεύνηση της τεχνητής νοημοσύνης. Σήμερα προειδοποιεί ο πιο καταρτισμένος κριτικός από τις σειρές των επιστημόνων των ηλεκτρονικών υπολογιστών: “Μπορούμε να κάνουμε τα πάντα με την βοήθεια των υπολογιστών – αλλά με ποιο αντίτιμο?”

ΒΖ: Κύριε καθηγητά, τί θα συμβουλεύατε τους γονείς, που θέλουν να αγοράσουν υπολογιστή στο δεκάχρονο παιδί τους?

JW: Θα ρωτούσα, γιατί νομίζετε πως το παιδί σας χρειάζεται έναν υπολογιστή και όχι ένα ποδήλατο ή ένα μουσικό όργανο? Πολλοί λένε, ο κόσμος όπου μεγαλώνει και εργάζεται το παιδί μου είναι γεμάτος υπολογιστές. Για να μη μείνουν πίσω, τα παιδιά πρέπει να γνωρίζουν κάτι γι’ αυτούς. Αυτό όμως δεν ισχύει. Ο σημερινός μας κόσμος δεν θα μπορούσε να υπάρχει χωρίς τους ηλεκτρικούς κινητήρες. Είναι παντού. Αλλά κανένας δεν λέει πως για τον λόγο αυτό πρέπει κανείς να γνωρίζει κάτι γι’ αυτούς. Έτσι είναι και με τους υπολογιστές.

ΒΖ: Γιατί προτιμάτε ένα μουσικό όργανο παρά έναν υπολογιστή?

JW: Αυτό έχει να κάνει με προτεραιότητες. Παιδιά που από πολύ νωρίς κάθονται στον υπολογιστή παραμελούν πράγματα που είναι πιο πολύτιμα για την ηλικία αυτή-την γερμανική γλώσσα, το γράψιμο, την κριτική ανάγνωση, την ενασχόληση με την ιστορία. Όποιος ξέρει τα πάντα για τους υπολογιστές, αλλά όχι πολλά για άλλα πράγματα, βρίσκεται στην θέση ενός διερμηνέα που μεταφράζει πολύ ωραία, αλλά δεν έχει να πει κάτι δικό του.

ΒΖ: Κάποιοι ειδικοί στα παιδαγωγικά βλέπουν τον υπολογιστή ως ένα ευφυή σύντροφο με τον οποίο μπορεί κανείς να παίξει. Άλλοι θεωρούν πως όποιος κάθεται πολλές ώρες μπρος στην οθόνη, θα γίνει ένας αβοήθητος, ανίκανος να επικοινωνία σπιτόγατος. Είναι πραγματικός αυτός ο κίνδυνος?

JW: Φυσικά και βλέπω ένα τέτοιο κίνδυνο. Αλλά αν είναι έτσι, δεν πρέπει να ρίξουμε το φταίξιμο στον υπολογιστή. Είναι υπόθεση των γονέων αν αφήνουν την ευθύνη των παιδιών στο σχολείο ή στην τηλεόραση ή στον υπολογιστή. Εδώ και 30 χρόνια είμαι δάσκαλος σε ένα ελίτ πανεπιστήμιο στο Cambridge (Μασαχουσέτη). Μόνο τα δίδακτρα στοιχίζουν 25000 δολάρια τον χρόνο. Αλλά όλο και πιο πολλοί φοιτητές μου λένε πως για χρόνια δεν έφαγαν μαζί με τους γονείς τους, ή δεν είχαν μια σοβαρή συζήτηση.

ΒΖ: Αθωώνετε τους υπολογιστές?

JW: Ο υπολογιστής είναι σαν την πιπίλα, που χρησιμεύει για να καθησυχάσει το παιδί. Πρέπει για τον λόγο αυτό να απαγορευθεί η λειτουργία των εργοστασίων παραγωγής ελαστικών? Μπορείτε να το τυπώσετε, κανείς δε θα το πιστέψει, αλλά είναι αληθές: το ένα τρίτο των Αμερικανών 16-30 ετών, είναι πρακτικά αναλφάβητοι. Μπορούν να διαβάσουν πινακίδες στους δρόμους και κόμικς. Αλλά δεν μπορούν να γράψουν ούτε μια παράγραφο στην γλώσσα τους, που να μην είναι σχεδόν ακατανόητη. Τα τρία παιδιά μου πήγαν σε ένα κανονικό δημόσιο σχολείο. Στο σπίτι είχα πάντα ένα υπολογιστή, και παρόλα αυτά δεν τους μόλυνε. Κατέχουν την αγγλική γλώσσα. Γιατί είχαμε βιβλία, γιατί κάθε βράδυ καθόμασταν μαζί.

ΒΖ: Παιδαγωγοί συνιστούν παιχνίδια στον υπολογιστή. Υποτίθεται πως βοηθούν την φαντασία, την αντίσταση στο στρες, αυξάνουν την ταχύτητα των αντιδράσεων και την υπολογιστική σκέψη.

JW: Είμαι παθιασμένα εναντίον. Τί μεταδίδουν στην πραγματικότητα τα περισσότερα παιχνίδια? Αν κοιτάξει κανείς καλά, η απάντηση είναι: τον χωρισμό μεταξύ αυτού που κάνει ένας άνθρωπος, και της ευθύνης γι’ αυτό. Τα περισσότερα παιχνίδια είναι γεμάτα με βία. Εκεί καταστρέφονται πόλεις ή αεροπλάνα, εκτοξεύονται πύραυλοι κατά διαστημοπλοίων-και όλα πρέπει να γίνουν πολύ γρήγορα. Στην πραγματικότητα πεθαίνουν άνθρωποι αν γίνουν τέτοια πράγματα. Αλλά το παιδί εκπαιδεύεται να μην τα σκέφτεται αυτά.

ΒΖ: Βλέπετε κάποιο σκοπό από πίσω?

JW: Δεν ξέρω. Αλλά πρέπει να διηγηθώ κάτι επ’ αυτού. Συνέβη εδώ και κάποια χρόνια. Ο Reagan ήταν ακόμη πρόεδρος. Είχε πάει σε ένα πάρκο Disneyland. Του έδειξαν παιδιά που πυροβολούσαν αεροπλάνα στον υπολογιστή. Και τότε αυθόρμητα είπε: “Αυτοί είναι οι πιλότοι του αύριο.” Και είχε απόλυτο δίκαιο. Ρωτάτε αν είναι σκοπιμότητα. Τουλάχιστο το περιστατικό με τον Reagan είναι πραγματικό.

ΒΖ: Αυτά είναι εξαιρέσεις, λένε οι κριτικοί σας.

JW: Δεν είναι. Πάρτε για παράδειγμα “αθώα” παιχνίδια όπου τρώγονται ζώα ή πολεμούν ρομπότ. Όλα αναίμακτα. Αλλά είναι όμως βία και καταστροφή, η νίκη κατά εκείνου τον οποίο θέλει κανείς να εξαφανίσει.

ΒΖ: Καταπιάνεστε εδώ και 40 χρόνια με υπολογιστές. Επέφερε η τεχνολογία αυτή την πρόοδο την οποία ελπίζατε?

JW: Δεν μπορώ να πω έτσι απλά τι έλπιζα. Δεν ξέραμε πόσο τρομακτικά γρήγορη θα ήταν η πρόοδος. Μέχρι το 1957, νόμιζαν σημαντικοί άνθρωποι, που πράγματι κάτι καταλάβαιναν από υπολογιστές, πως έρχεται σύντομα ο καιρός, που θα έχουμε στην Αμερική 7 με 8 μεγάλους υπολογιστές. Και αυτό θα ήταν και η υπολογιστική ανάγκη των ΗΠΑ θα καλυπτόταν. Ένας υπολογιστής σε κάθε μεγάλη πόλη. Δεν μπορούσαμε να φανταστούμε πως έρχεται καιρός όπου σχεδόν κάθε φοιτητής έχει για εκείνη την εποχή αφάνταστα γρήγορο υπολογιστή.

ΒΖ: Τι έδωσε την ώθηση για ένα τέτοιο ρυθμό ανάπτυξης?

JW: Η ώθηση προήλθε ξεκάθαρα από τον στρατό. Ο υπολογιστής επινοήθηκε πριν 60 χρόνια, και αναπτύχθηκε στην Αμερική, Αγγλία και Γερμανία, ανεξάρτητα (χωρίς συνεργασία μεταξύ τους). Ήταν από την αρχή ένα όργανο πολέμου. Λίγο καιρό μετά από μια αφάνταστα έντονη αποστρατικοποίηση, με τον πόλεμο της Κορέας ξεκίνησε η μοντέρνα στρατικοποίηση της αμερικάνικης κοινωνίας, η οποία δεν έχει ακόμα σταματήσει. Ο στρατός απαίτησε τα τεράστια computer να γίνουν πολύ μικρότερα. Δεν έπρεπε απλά να χωράνε σε ένα αεροπλάνο αλλά και σε ένα πύραυλο. Για τον σκοπό αυτό ήταν διαθέσιμα άπειρο ποσό χρημάτων και άπειρο ανθρώπινο ταλέντο. Νομίζω πως, αν ο αμερικάνικος στρατός θεωρούσε απαραίτητη την ανάπτυξη ηλιακών κυψελών, και την υποστήριζε, όπως τότε υποστήριξε την ανάπτυξη του τρανζίστορ (βασικό εξάρτημα ενός ηλεκτρονικού επεξεργαστή), θα είχαμε σήμερα αξιοποιημένη ηλιακή ενέργεια, και δε θα χρειαζόμασταν τα πυρηνικά εργοστάσια. Οι υπολογιστές για την βιομηχανία ήρθαν ως “παραπροϊόντα”.

ΒZ: Ο άνθρωπος κατασκευάζει τον εαυτό του σαν υπολογιστή, αλλά ενσωματώνει και τα σφάλματα του, ενώπιον των οποίων είναι αβοήθητος (όταν δηλαδή ο υπολογιστής κάνει κάτι αντ’ αυτού)

JW: Αυτή την κατάσταση όπου ο άνθρωπος είναι αβοήθητος, δεν μπορούμε να μην την δούμε. Οι πτώσεις των Airbus είναι ένα παράδειγμα. Ή σκεφτείτε την κατάρρευση των χρηματιστηρίων το 1987, μόνο και μόνο γιατί οι υπολογιστές “τρελάθηκαν”. Κατά το τρομερό ατύχημα στο Bhopal της Ινδίας (διέρρευσαν τοξικά), ένα σφάλμα του λογισμικού παρεμπόδισε την έγκαιρη ενημέρωση του πληθυσμού. Κατασκευάζουμε όλο και περισσότερα συστήματα με τρομερή πολυπλοκότητα, τα οποία δεν μπορούμε πια να ελέγξουμε.

ΒZ: Ο ίδιος είπατε κάποτε, πως ως νεαρός πιστεύατε πως όλα τα ερωτήματα αυτού του κόσμου μπορούν να υπολογισθούν μαθηματικά.

JW: Ήμουν 16 όταν είδα για πρώτη φορά την συμβολική λογική. Ναι, τότε σκέφτηκα, με αυτό όλα είναι δυνατά. Αλλά αυτό δεν θα το έλεγα πίστη. Είναι όπως με τη γλώσσα: όλα μπορούν να ειπωθούν, αλλά είναι πολύ μακριά να πούμε πως όλα ειπώθηκαν.

ΒZ: Μεταξύ άλλων έχετε αναπτύξει το υπολογιστικό σύστημα της Bank of America. Υπάρχουν και άλλες δουλειές για τις οποίες είστε περήφανος;

JW: Αχ. ήμουν αρκετά καλός δάσκαλος. Και αν καταλαβαίνω κάτι μπορώ να το μεταδώσω με κατανοητό τρόπο. Στις ΗΠΑ είναι διαφορετικά απ’ ότι εδώ στην Γερμανία. Αν εδώ γράψει ένας ακαδημαϊκός ένα βιβλίο που είναι κατανοητό από τον γενικό πληθυσμό, γρήγορα θα κατηγορηθεί ως μη επιστημονικό.

ΒZ: Γιατί δεν αναφέρετε το πρόγραμμα ELIZA, που εσείς αναπτύξατε; Που θεωρείται από τους θεμέλιους λίθους στην ιστορία της τεχνητής νοημοσύνης;

JW: Το ότι έγινε θεμέλιος λίθος οφείλεται στο πόσο τρομερά παρανοήθηκε η εργασία και στην κατάχρηση που έγινε και γίνεται ακόμη. Αυτό έγινε το 1966, και ήταν τεχνικά απλό. Ανέπτυξα μηχανισμούς για την ανάλυση και χειρισμό φυσικών γλωσσών, λέξεων και προτάσεων δηλ, μέσα στον υπολογιστή. Ήθελα να δοκιμάσω αυτούς τους μηχανισμούς, και με μια σειρά έξυπνων τρικ-το παραδέχομαι ευχαρίστως- προσομοίωσα την συνομιλία ψυχίατρου-ασθενούς. Αυτό ήταν πολύ αστείο για μένα και άλλους. Αλλά έγινε σοβαρό όταν ψυχίατροι είπαν: αυτή είναι η αρχή της αυτόματης ψυχιατρικής. Αυτό δεν σήμαινε τίποτε άλλο παρά το ότι πίστεψαν πως οι μηχανές μπορούν να αντιμετωπίσουν θεραπευτικά ένα άνθρωπο. Τότε σκέφτηκα, τί τρέχει εδώ; Και σήμερα, μπορεί κανείς να αγοράσει στην Αμερική προγράμματα που κάνουν ακριβώς αυτό.

ΒZ: Άλλοι επιστήμονες, όπως ο Αμερικανός Hans Morawec πάνε πολύ πιο μακριά. Λέει πως είμαστε πολύ κοντά στον καιρό, που κάθε σημαντική σωματική ή πνευματική λειτουργία του ανθρώπου θα έχει το τεχνητό της αντίστοιχο. Βλέπει ένα μεταβιολογικό κόσμο, που θα κυριαρχείται από μηχανές που σκέφτονται και βελτιώνονται από μόνες τους. Ίσως σε 50 χρόνια.

JW: Ναι και εμείς οι άνθρωποι θα είμαστε τυχεροί αν οι απόγονοί μας κρατήσουν για σκυλάκια του καναπέ. Έτσι συνεχίζεται αυτή η ανοησία. Ο άνθρωπος έχει την δύναμη της αναπαράστασης και την φαντασία. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι μπορεί να γίνει πραγματικότητα – ή ότι πρέπει να γίνει!

ΒZ: Εννοείτε δηλ. πως οι προβλέψεις για την εμφάνιση τέτοιων δημιουργημάτων της τεχνητής νοημοσύνης απλά δεν είναι ρεαλιστική;

JW: Εννοώ πως είναι ανώμαλο να σκέφτεται κανείς πως μπορεί να κατασκευάσει τεχνητά ότι είναι ανθρώπινο. Οι ελπίδες και προβλέψεις των μεγαλύτερων αυθεντιών, που έγιναν πριν 30 χρόνια, του τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, δεν έχουν πραγματοποιηθεί.

ΒZ: Τότε γιατί ανησυχείτε;


JW: Γιατί οι ιδέες έχουν δύναμη, και οι λανθασμένες ιδέες επίσης έχουν μεγάλη δύναμη. Η ιδέα, πως εμείς οι άνθρωποι δεν είμαστε τίποτε άλλο παρά ένας σωρός από πληροφορίες, μια πολύ εκλεπτυσμένη μηχανή, που μπορεί να αντικατασταθεί από άλλες, αυτή η ιδέα -αν και λανθασμένη- έχει πολλή δύναμη.


ΒZ: Σας κατηγορούν οι συνάδελφοι σας ως κάποιον που λέρωσε την φωλιά του;

JW: Όχι αυτό δεν έγινε ποτέ, τουλάχιστο δεν το έχω αντιληφθεί. Πριν κάποιο καιρό, ρώτησαν τον πρόεδρο του ΜΙΤ, σε μια συνέντευξη στο γαλλικό περιοδικό Magazin Express, εάν σκέφτεται τις πολιτικές συνέπειες και τους κινδύνους που προκύπτουν από την εργασία του ινστιτούτου. Ο πρόεδρος απάντησε: “για την δουλειά αυτή έχουμε τον καθηγητή Weizenbaum”. Και συμφωνώ, είμαι απλά ένα φύλλο συκής (σαν παραπέτασμα, για να κρυφτεί κάτι). Αλλά πρέπει να πω τότε ότι θα σταματήσω αυτό που κάνω;

ΒZ: Ας ρίξουμε μια ματιά στο μέλλον. Θα κάνουμε σε λίγο περιπάτους στην virtual reality του cyberspace σε μακρινούς πλανήτες, ή από το δωμάτιο μας νυχτερινούς περιπάτους στο Παρίσι;

JW: Πολλές υποσχέσεις γίνονται, αλλά όλα αυτά είναι τόσο εκτός πραγματικότητος και τόσο ακριβά, που ούτε σε 15 χρόνια δεν θα είναι ούτε στο περίπου τέλεια. Αλλά είμαι σχεδόν έτοιμος να πω, πως στα επόμενα 20 χρόνια, ο υπολογιστής θα εξαφανιστεί στο υποσυνείδητο, όπως και ο ηλεκτρικός κινητήρας. Είναι παντού, αλλά δεν μιλάμε πολύ περί αυτού. Και κάτι ακόμη. Θα έρθει καιρός που ο επιστήμονας των υπολογιστών θα πέσει στην ίδια δυσμένεια όπως και ο πυρηνικός επιστήμονας. Φοβάμαι πως η ανθρώπινη επικοινωνία θα μειωθεί τόσο, λόγω της επέκτασης των υπολογιστών ώστε να είναι για λύπηση το γεγονός. Δεν είναι μεγαλύτερη η χαρά να μιλάς με ένα άνθρωπο, παρά με ένα υπολογιστή;

Mετάφραση: Πέτρος – Αμέθυστος

Αναρτήθηκε από amethystos 

==========================

Περί θείας ενώσεως και διακρίσεως(1) – Αγ. Γρηγόριος Παλαμάς (μετ. νεοελληνική)

  ΚΑΤΑ ΠΟΣΟΥΣ ΤΡΟΠΟΥΣ ΥΦΙΣΤΑΤΑΙ Η ΘΕΙΑ ΕΝΩΣΙΣ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΣΙΣ

Και ότι ως προς τον Θεόν διδαχθήκαμε ότι υπάρχει διάκρισις, όχι μόνον κατά τις υποστάσεις, αλλά και κατά τις κοινές προόδους και ενέργειες, και ότι παραλάβαμε να φρονούμε αυτόν άκτιστον τόσο κατά την ένωσιν όσον και κατά την διάκρισιν, έστω και αν τούτο δεν αρέσει στον Βαρλαάμ και τον Ακίνδυνο.

1.  Ο μέγας Διονύσιος, γενόμενος αυτήκοος τής φωνής των Αποστόλων του Χριστού, η οποία οπωσδήποτε εξεχύνετο από την πύρινη γλώσσα, και διαρκώς γυμνασμένος με τα θεία, αποφασίζοντας να εκθέσει επωφελώς για τους μεταγενεστέρους τα περί ενώσεως και διακρίσεως στον Θεόν, όχι χωρίς θεία έμπνευση, αποσαφήνισε σπουδαίως την ασφαλή και αληθινή περί τούτων θεολογία για τους εχέφρονες. Έτσι εμείς, χρησιμοποιούντες αυτήν την θεολογία ως κανόνα και φως, και δι’ αυτής ορθοτομούντες τον λόγον της αλήθειας, θα μπορέσουμε να διακρίνουμε ευχερώς τούς κάπως παρεκκλίνοντες και παρεκτρεπομένους από αυτήν και να τους διορθώσουμε επωφελώς, προσφέροντες με την χάριν τού Θεού και σε αυτούς κατά το δυνατόν χείρα σωτηρίας, αν το επιθυμούν˙ αν πάλι όχι , οπωσδήποτε στους παρασυρόμενους από την σοφιστική καλλιλογία και πιθανολογία αυτών (που έχουν παρεκτραπεί).

2.  Αυτός ο μέγας λοιπόν, επιβεβαιώνοντας ότι φρονεί και λέγει τα ίδια με όλους τους προ αυτού θεοφόρους άνδρες, διακηρύσσει: « οι ιερομύστες τής θεολογικής παραδόσεώς μας λέγουν ότι οι μεν θείες ενώσεις είναι οι κρύφιες και ανεκφοίτητες υπεριδρύσεις τής υπεραρρήτου και υπεραγνώστου μονιμότητας , οι δε αγαθοπρεπείς διακρίσεις της θεαρχίας είναι οι πρόοδοι και εκφάνσεις ˙ και ακολουθούντες τα ιερά λόγια ισχυρίζονται ότι τής εν λόγω ενώσεως και της διακρίσεως υπάρχουν μερικές ιδιαίτερες ενώσεις και διακρίσεις ».

Και πάλι : « εάν δε η αγαθοπρεπής πρόοδος είναι θεία διάκρισις , εφ’ όσον η θεία ένωσις πληθύνεται και πολλαπλασιάζεται λόγω αγαθότητας υπερηνωμένως , είναι ενωμένες κατά την θεία διάκριση οι έσχατες μεταδόσεις , οι ουσιώσεις , οι ζωώσεις , οι σοφοποιήσεις , οι άλλες δωρεές τής αγαθότητας , τής αιτίας των πάντων , κατά τις οποίες υμνούνται τα αμεθέκτως μετεχόμενα εκ των μετεχόντων και των μετοχών » . Και έπειτα από ολίγα : « όσες από αυτές τις ενώσεις και διακρίσεις βρήκαμε στα ιερά λόγια να χαρακτηρίζονται θεοπρεπείς αίτιες αναπτύξαμε στο έργο Θεολογικές Υποτυπώσεις , εκθέσαντες , κατά το δυνατόν , περί ενός έκαστου λεπτομερώς ».

3. Ο μεν μέγας Διονύσιος λοιπόν έτσι διετύπωσε τις απόψεις του, προσθέτοντας στα λεχθέντα και τούτο : « έτσι σπεύδουμε εμείς με τον λόγο να ενώσουμε και να διακρίνουμε τα θεία , όπως τα ίδια τα θεία και ηνωμένα είναι και διακρίνονται ». Οι Βαρλαάμ και Ακίνδυνος όμως δεν φρονούν έτσι , όπως τα ίδια τα θεία και είναι ηνωμένα και διακρίνονται κατ΄αυτόν τον τρόπο , όπως διακηρύσσουν οι θεοφόροι θεολόγοι . Αλλά όπως ο Άρειος και ο Ευνόμιος και ο Μακεδονίος διασπούν το θειο σε κτιστά και άκτιστα με πρόφαση την διάκρισή του κατά υποστάσεις , έτσι τώρα αυτοί με πρόφαση την διάκριση κατά τις κοινές προόδους διχοτομούν τον Θεό σε κτιστά και άκτιστα .

Και όπως εκείνοι τούς μη ασεβούντες κατά τον ίδιο με αυτούς τρόπο , αλλά που αναγνώριζαν τον Θεό άκτιστο και κατά τις τρεις υποστάσεις και υποστηρίζαν ότι το μείζον και έλασσον επί των υποστάσεων δεν βλάπτει το άκτιστο , τους αποκαλούσαν τριθεΐτες ως δήθεν λατρεύοντες τρεις άκτιστους θεούς ανωτέρους και κατωτέρους , ενώ στην πραγματικότητα οι έτσι πάσχοντες ήταν αυτοί , έτσι και αυτοί τώρα διακρίνουν στον Θεό δύο θεότητες , κτιστή και άκτιστο , και την μεν ουσία του Θεού ως άκτιστον θεωρούν υπερκειμένη θεότητα , ενώ πάσα κοινή πρόοδο και αγαθοπρεπή και θεία ενέργεια θεωρούν υφειμένη θεότητα ως κτιστή . 

Γι’ αυτό τους μη δεχομένους να ασεβούν κατά τον ίδιο τρόπο, αλλά φρονούντες ότι ο Θεός είναι άκτιστος και κατά την ουσία και κατά τις υποστάσεις και κατά τις αγαθοπρεπείς ενέργειες και προόδους  αποδεικνύουν ότι το υπερκείμενο κατά τους τοιούτους θεολόγους δεν προσκρούει καθόλου στο άκτιστο και ενιαίο , επικρίνουν ως δεχομένους δύο άκτιστες θεότητες , υπερκειμένη και υφειμένη .

4.  Αλλά ενώ ο Άρειος και ο Ευνόμιος δεν εδέχοντο κτιστές όλες τις θείες υποστάσεις , ο Βαρλαάμ και ο Ακίνδυνος διασπούν σε κτίσμα όλες τις θεοπρεπείς προόδους και ενέργειες τής τρισυπόστατου θεότητος .

Για να μην αφήσουν λοιπόν καμία από αυτές υπεράνω της κτίσεως , τουλάχιστον όσον εξαρτάται από αυτούς , εφαρμόζουν με έργα τα λεγόμενα στους μύθους και μιμούνται κατά δύναμιν το θρυλούμενο για τους Αλωάδες. Διότι συνέθεσαν σε μία ενότητα τις μέγιστες των αιρέσεων και στην πονηρά διαστολή του Άρειου επέθεσαν την όχι ολιγώτερο θεομάχο συστολή του Σαβελλίου και οικοδόμησαν ένα είδος πύργου της Βαβέλ, για να χρησιμοποιήσω υποδείγματα από την αληθινή ιστορία , μάλλον δε κάτι πολύ πονηρότερο και από εκείνο τον πύργο , διότι αυτοί αντί λίθων συναρμόζουν πονηρές αιρέσεις , συσκευάσαντες λοιπόν τέτοια κατασκευάσματα προχωρούν εναντίον όλων των ενεργειών του Θεού , άλλοτε μεν υποβιβάζοντες αυτές σε κτίσμα , άλλοτε δε συγχέοντες αυτές με την ουσία του Θεού , αποφαινόμενοι ότι η άκτιστος ενέργεια δεν διαφέρει κατά τίποτε από την θεία ουσία και αναιρούντες με κάθε τρόπο την διάκριση του Θεού κατά τις κοινές ενέργειες και προόδους.
Συνεχίζεται

Αναρτήθηκε από amethystos

==========================

Ομιλία εις την Κυριακήν των Βαΐων (Αγ. Γρηγόριος ο Παλαμάς)

1. Σε καιρό ευνοίας σε επήκουσα και σε ημέρα σωτηρίας σ’ εβοήθησα», είπε ο Θεός δια του Ησαΐα (Ησ. 49, 8). Καλό λοιπόν είναι να ειπώ σήμερα το αποστολικό εκείνο προς την αγάπη σας· «Ιδού καιρός εύνοιας, ιδού ημέρα σωτηρίας· ας απορρίψωμε λοιπόν τα έργα του σκότους και ας εκτελέσωμε τα έργα του φωτός, ας περιπατήσωμε με σεμνότητα, σαν σε ημέρα» (Β΄ Κορ. 6,2· Ρωμ. 13,12). Διότι προσεγγίζει η ανάμνησις των σωτηριωδών παθημάτων του Χριστού και το νέο και μέγα και πνευματικό Πάσχα, το βραβείο της απαθείας, το προοίμιο του μέλλοντος αιώνος.

Και το προκηρύσσει ο Λάζαρος που επανήλθε από τα βάραθρα του άδη, αφού αναστήθηκε από τους νεκρούς την τετάρτη ημέρα με μόνο τον λόγο και το πρόσταγμα του Θεού, που έχει την εξουσία ζωής και θανάτου, και προανυμνούν παιδιά και πλήθη λαού άκακα με την έμπνευση του θείου Πνεύματος αυτόν που λυτρώνει από τον θάνατο, που ανεβάζει τις ψυχές από τον άδη, που χαρίζει αΐδια ζωή στην ψυχή και το σώμα.

2. Αν λοιπόν κανείς θέλη ν’ αγαπά τη ζωή, να ιδή αγαθές ημέρες, ας φυλάττη την γλώσσα του από κακό και τα χείλη του ας μη προφέρουν δόλο· ας εκκλίνη από το κακό και ας πράττη το αγαθό· (Πέτρ. 3, 10ε,  Ψαλμ. 33, 13-15). Κακό λοιπόν είναι η γαστριμαργία, η μέθη και η ασωτία· κακό είναι η φιλαργυρία, η πλεονεξία και η αδικία· κακό είναι η κενοδοξία, η θρασύτης και η υπερηφάνεια. Ας αποφύγη λοιπόν ο καθένας τέτοια κακά και ας επιτελή τα αγαθά.

Ποιά είναι αυτά; Η εγκράτεια, η νηστεία, η σωφροσύνη, η δικαιοσύνη, η ελεημοσύνη, η μακροθυμία, η αγάπη, η ταπείνωσις. Ας επιτελούμε λοιπόν αυτά, για να μεταλάβωμε αξίως του θυσιασθέντος για χάρι μας αμνού του Θεού και ας λάβωμε από αυτόν τον αρραβώνα της αφθαρσίας για να τον φυλάξωμε κοντά μας σ’ επιβεβαίωσι της υπεσχημένης προς εμάς κληρονομίας στους ουρανούς.

Αλλά είναι μήπως δυσκατόρθωτο το αγαθό και οι αρετές είναι δυσκολώτερες από τις κακίες; Εγώ πάντως δεν το βλέπω· διότι περισσοτέρους πόνους υφίσταται από εδώ ο μέθυσος και ο ακρατής από τον εγκρατή, ο ακόλαστος από τον σώφρονα, ο αγωνιζόμενος να πλουτήση από τον ζώντα με αυτάρκεια, αυτός που επιζητεί ν’ αποκτήση δόξα από τον διαγοντα σε αφάνεια· αλλ’ επειδή λόγω της ηδυπαθείας μας οι αρετές μάς φαίνονται δυσκολώτερες, ας βιάσωμε τους εαυτούς μας· διότι ο Κύριος λέγει «η βασιλεία του Θεού είναι βιαστή και οι βιασταί την αρπάζουν» (Ματθ. 11, 12).

3. Χρειαζόμαστε λοιπόν όλοι προσπάθεια και προσοχή, ένδοξοι και άδοξοι, άρχοντες και αρχόμενοι, πλούσιοι και πτωχοί, ώστε ν’ απομακρύνωμε από την ψυχή μας τα πονηρά αυτά πάθη και αντί αυτών να εισαγάγωμε σ’ αυτήν όλη τη σειρά των αρετών. Πραγματικά ο γεωργός και ο σκυτοτόμος, ο οικοδόμος και ο ράπτης, ο υφαντής και γενικώς ο καθένας που εξασφαλίζει τη ζωή του με τους κόπους και την εργασία των χεριών του, εάν αποβάλουν από την ψυχή τους την επιθυμία του πλούτου και της δόξας και της τρυφής, θα είναι μακάριοι· διότι αυτοί είναι οι πτωχοί για τους οποίους προορίζεται η βασιλεία των ουρανών, και γι’ αυτούς είπε ο Κύριος, «μακάριοι είναι οι πτωχοί κατά το πνεύμα» (Ματθ. 5, 3).

Πτωχοί δε κατά το πνεύμα είναι αυτοί που λόγω του ακαυχήτου και αφιλοδόξου και αφιληδόνου του πνεύματος, δηλαδή της ψυχής, ή έχουν εκουσίαν και την εξωτερική πτωχεία ή την βαστάζουν γενναίως, έστω και αν είναι ακουσία. Αυτοί όμως που πλουτούν και ευημερούν και απολαύουν την πρόσκαιρη δόξα και γενικώς όσοι είναι επιθυμητοί αυτών των καταστάσεων θα περιπέσουν σε δεινότερα πάθη και θα εμπέσουν σε μεγαλύτερες, περισσότερες και δυσχερέστερες παγίδες του Διαβόλου· διότι αυτός που επλούτησε δεν αποβάλλει την επιθυμία του πλουτισμού, αλλά μάλλον την αυξάνει, ορεγόμενος περισσότερα από προηγουμένως. Έτσι και ο φιλήδονος και ο φίλαρχος και ο άσωτος και ο ακόλαστος αυξάνουν μάλλον τις επιθυμίες των παρά τις αποβάλλουν. Οι δε άρχοντες και οι αξιωματούχοι προσλαμβάνουν και δύναμι, ώστε να εκτελούν αδικίες και αμαρτίες.

4. Γι’ αυτό είναι δύσκολο να σωθή άρχων και να εισέλθη στη βασιλεία του Θεού πλούσιος. «Πώς», λέγει, «μπορείτε να πιστεύετε σ’ εμένα λαμβάνοντας δόξα από τους ανθρώπους και μη ζητώντας την δόξα από τον Θεό μόνο» (Ιω. 5, 44); Αλλ’ όποιος είναι εύπορος ή αξιωματούχος ή άρχων ας μη ταράσσεται· διότι μπορεί, αν θέλη, να ζήτηση τη δόξα του Θεού και να πιέση τον εαυτό του, ώστε ανακόπτοντας την προς τα χειρότερα ροπή να αναπτύξη μεγάλες αρετές και ν’ απωθήση μεγάλες κακίες, όχι μόνο από τον εαυτό του, αλλά και από πολλούς άλλους που δεν θέλουν.

Μπορεί πραγματικά όχι μόνο να δικαιοπραγή και να σωφρονή, αλλά και αυτούς που θέλουν ν’ αδικούν και ν’ ακολασταίνουν να τους εμποδίζη ποικιλοτρόπως, και όχι μόνο να παρουσιάζεται ο ίδιος ευπειθής στο ευαγγέλιο του Χριστού και στους κήρυκές του, αλλά και τους θέλοντας ν’ απειθούν να τους φέρη σε υποταγή στην Εκκλησία του Χριστού και στους προϊσταμένους της κατά Χριστόν, όχι μόνο δια της δυνάμεως και εξουσίας που έλαβε από τον Θεό, αλλά και με το να γίνεται τύπος στους υποδιεστέρους σε όλα τα αγαθά· διότι οι αρχόμενοι εξομοιούνται με τον άρχοντα.

5. Χρειάζεται λοιπόν προσπάθεια και βία και προσοχή σε όλους μεν, αλλ’ όχι εξ ίσου. Σ’ αυτούς που ευρίσκονται σε δόξα, πλούτο και εξουσία, καθώς και στους ασχολούμενους με τους λόγους και την απόκτηση της σοφίας, αν θα ήθελαν να σωθούν, χρειάζεται περισσότερη βία και προσπάθεια, επειδή από την φύσι τους είναι δυσπειθέστεροι.

Αυτό μάλιστα γίνεται καταφανές και από τα ευαγγέλια του Χριστού που αναγνώσθηκαν χθες και σήμερα. Πραγματικά, με το θαύμα που ετελέσθηκε στον Λάζαρο και παρέστησε ολοφάνερα ότι αυτός που το έκαμε είναι Θεός οι μεν άνθρωποι του λαού επείσθηκαν και επίστευσαν οι δε τότε άρχοντες, δηλαδή οι Γραμματείς και οι Φαρισαίοι, τόσο αμετάπειστοι έμειναν, ώστε να εκμανούν περισσότερο εναντίον του και να θέλουν λόγω φρενοβλαβείας να τον παραδώσουν σε θάνατο, αυτόν που και με όσα είπε και με όσα έπραξε αναφάνηκε κύριος ζωής και θανάτου.

Δεν έχει δε να ειπή κανείς ότι το γεγονός ότι τότε ο Χριστός εσήκωσε επάνω τους οφθαλμούς του και είπε, «Πάτερ, σ’ ευχαριστώ που με άκουσες», εστάθηκε εμπόδιο για το να θεωρήσουν ότι αυτός είναι ίσος με τον Πατέρα· διότι αυτός προσθέτει εκεί λέγοντας προς τον Πατέρα, «εγώ δε εγνώριζα ότι πάντοτε με ακούεις, αλλά τα είπα για χάρι του όχλου που παρευρίσκονταν, για να πιστεύσουν ότι εσύ με απέστειλες» (Ιω. 11, 42).

Για να γνωρίσουν δηλαδή αφ’ ενός μεν ότι είναι Θεός και έρχεται από τον Πατέρα, αφ’ ετέρου δε ότι ενεργεί τα θαύματα όχι εναντίον αλλά με συναίνεσι του Πατρός, εσήκωσε μεν εμπρός σε όλους τους οφθαλμούς του προς τον Πατέρα, είπε δε προς αυτόν εκείνα που αποδεικνύουν ότι αυτός που ωμίλησε επί γης είναι ίσος με τον υψηλά στους ουρανούς Πατέρα.

Έτσι, όπως στην αρχή, όπου επρόκειτο να πλασθή ο άνθρωπος, προηγήθηκε βουλή, έτσι και τώρα στο Λάζαρο, όπου επρόκειτο ν’ αναπλασθή ο άνθρωπος, προηγήθηκε βουλή. Αλλά εκεί, που επρόκειτο να πλασθή ο άνθρωπος, είπε ο Πατήρ προς τον Υιό «ας κατασκευάσωμε άνθρωπο» και ο Υιός άκουσε, και έτσι ο άνθρωπος παρήχθηκε στην ύπαρξι· εδώ δε τώρα είπε ο Υιός και ο Πατήρ άκουσε, και έτσι εζωοποιήθηκε ο Λάζαρος.

6. Βλέπετε πόση είναι η ομοτιμία και η ομοβουλία; Διότι η μεν μορφή της προσευχής χρησιμοποιήθηκε για τον παρευρισκόμενο όχλο, τα δε λόγια δεν ήταν λόγια προσευχής, αλλά δεσποτείας και εξουσίας· «Λάζαρε, ελθέ έξω», και αμέσως ο τετραήμερος νεκρός παρουσιάσθηκε σ’ αυτόν ζωντανός· άραγε τούτο έγινε με πρόσταγμα αναζωούντος ή με προσευχή ζωοποιούντος; Εφώναξε δε με μεγάλη φωνή επίσης για τους παρευρισκομένους· διότι μπορούσε όχι μόνο με μετρία φωνή, αλλά και με την θέληση μόνο να τον αναστήση, όπως μπορούσε να το κάμη και απέχοντας μακριά και με την πέτρα επάνω στον τάφο.

Αλλά και προσήλθε στον τάφο και είπε στους παρευρισκομένους, που εσήκωσαν οι ίδιοι την πέτρα και αισθάνθηκαν τη δυσωδία, κι εφώναξε με μεγάλη φωνή και τον εκάλεσε κι έτσι τον ανέστησε, ώστε και με την όρασί τους (διότι τον έβλεπαν επάνω στον τάφο) και με την όσφρησί τους (διότι αισθάνονταν τη δυσωδία του νεκρού που ήταν ήδη στην τετάρτη ημέρα) και με την αφή (διότι χρησιμοποιώντας τα χέρια τους κατά πρώτον εσήκωσαν την πέτρα από το μνημείο, ύστερα έλυσαν το δέσιμο στο σώμα και το σουδάριο στο πρόσωπο) και με τα αυτιά τους (αφού η φωνή του Κυρίου έφθανε σε όλων τις ακοές) να καταλάβουν όλοι και να πιστεύσουν, ότι αυτός είναι που καλεί τα μη όντα σε όντα, που βαστάζει τα πάντα με τον λόγο της δυνάμεώς του, που και στην αρχή με λόγο μόνο εδημιούργησε τα όντα από μη όντα.

7. Ο μεν άκακος λαός λοιπόν επίστευσαν σ’ αυτόν με όλα αυτά έτσι, ώστε να μη κρατούν την πίστι σιωπηρά, αλλά να γίνουν κήρυκες της θεότητός του με έργα και λόγια. Διότι μετά την τετραήμερη έγερσι του Λαζάρου ο Κύριος ευρήκε ένα γαϊδουράκι, που προετοιμάσθηκε από τους μαθητάς, όπως λέγει ο ευαγγελιστής Ματθαίος, εκάθησε σ’ αυτό, εισήλθε στα Ιεροσόλυμα κατά την προφητεία του Ζαχαρίου που προείπε, «μη φοβήσαι, θυγατέρα Σιών, ιδού έρχεται ο βασιλεύς σου δίκαιος και σωτήριος, πράος επάνω σε υποζύγιο, σε πωλάρι όνου»(Ζαχ. 9,9· Ματθ. 21,5),

Με τα λόγια αυτά ο προφήτης εδείκνυε ότι αυτός είναι ο προφητευόμενος βασιλεύς, που είναι ο μόνος πραγμαπκά βασιλεύς της Σιών διότι, λέγει, ο βασιλεύς σου δεν είναι φοβερός στους παρατηρητάς, ούτε είναι κάποιος βαρύς και κακοποιός, συνοδευόμενος από υπασπιστάς και δορυφόρους, ή σύροντας πλήθος πεζών και ιππέων, ζώντας με πλεονεξία και απαιτώντας τέλη και φόρους, δουλείες και υπηρεσίες αγενείς και επιβλαβείς· αντιθέτως σημαία του είναι η ταπείνωσις, η πτωχεία και η ευτέλεια, εφ’ όσον εισέρχεται επάνω σε όνο χωρίς καμμιά έπαρσι. Γι’ αυτό αυτός είναι ο μόνος δίκαιος βασιλεύς που σώζει με δικαιοσύνη και αυτός είναι πράος έχοντας ως ιδιότητά του την πραότητα· διότι ο ίδιος ο Κύριος λέγει για τον εαυτό του, «μάθετε από εμένα, ότι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά».

8. Ο μεν βασιλεύς λοιπόν που ανέστησε τον Λάζαρο εισήλθε τότε στα Ιεροσόλυμα καθήμενος επάνω σε όνο· αμέσως δε όλοι οι λαοί, παιδιά, άνδρες, γέροντες, στρώνοντας τα ενδύματα και παίρνοντας βαΐα από φοίνικες, που είναι σύμβολα νίκης, τον προϋπαντούσαν σαν ζωοποιό και νικητή του θανάτου, τον προσκυνούσαν, τον προέπεμπαν, ψάλλοντας με μια φωνή όχι μόνο έξω, αλλά και μέσα στον ιερό περίβολο, «ωσαννά στον υιό του Δαβίδ, ωσαννά εν τοις υψίστοις». Το ωσαννά λοιπόν είναι ύμνος που αναπέμπεται προς τον Θεό και ερμηνευόμενο σημαίνει «σώσε μας λοιπόν»· η δε προσθήκη «εν τοις υψίστοις» δεικνύει ότι αυτός δεν ανυμνείται μόνο επί γης ούτε από τους ανθρώπους μόνο, αλλά στα ύψη από τους ουράνιους αγγέλους.

9. Όχι δε μόνο τον ανυμνούν και τον θεολογούν έτσι, αλλά στη συνέχεια εναντιώνονται και στην κακόβουλη και θεομάχο γνώμη των Γραμματέων και Φαρισαίων και στις φονικές προθέσεις των. Αυτοί μεν έλεγαν γι’ αυτόν φρενοβλαβώς, «αυτός ο άνθρωπος δεν είναι από τον Θεό κι επειδή πραγματοποιεί πολλά θαύματα, αν το αφήσωμε χωρίς να τον θανατώσωμε, όλοι θα πιστεύσουν σ’ αυτόν και θα έλθουν οι Ρωμαίοι που θα μας πάρουν την πόλι και το έθνος» (Ιω. 11, 47). Ο δε λαός τι λέγει; «Ευλογημένος ο ερχόμενος στο όνομα του Κυρίου· ευλογημένη η ερχόμενη βασιλεία του πατρός μας Δαβίδ» (Μάρκ. 11, 10). Με την φράσι «ευλογημένος ο ερχόμενος στο όνομα του Κυρίου», υπεδείκνυαν ότι είναι από τον Θεό και Πατέρα και ότι ήλθε στο όνομα του Πατρός, όπως λέγει και ο ίδιος ο Κύριος περί εαυτού, «ότι εγώ ήλθα στο όνομα του Πατρός μου και από τον Θεό εξήλθα και σ’ αυτόν πηγαίνω» (Ιω. 8, 42).

Με την φράσι δε «ευλογημένη η βασιλεία του πατρός μας Δαβίδ», υπεδείκνυαν ότι αυτή είναι η βασιλεία στην οποία πρόκειται να πιστεύσουν τα έθνη κατά την προφητεία, και μάλιστα οι Ρωμαίοι. Διότι ο βασιλεύς αυτός όχι μόνο είναι ελπίς του Ισραήλ, αλλά και προσδοκία των εθνών κατά την προφητεία του Ιακώβ (Γεν. 49, 10), «δένοντας στην άμπελο την όνο του», δηλαδή τον υποκείμενο σ’ αυτόν λαό από τους Ιουδαίους, «και στο κλήμα το πωλάρι της όνου του» (Γεν. 49, 11). Κλάδος δε του κλήματος είναι οι μαθηταί του Κυρίου, προς τους οποίους έλεγε, «εγώ είμαι η άμπελος, εσείς τα κλήματα» (Ιω. 15, 5). Με το κλήμα λοιπόν αυτό συνέδεσε ο Κύριος προς τον εαυτό του το πωλάρι της όνου του, δηλαδή το νέο Ισραήλ από τα έθνη, του οποίου τα μέλη έγιναν κατά χάρι υιοί του Αβραάμ. Εάν λοιπόν η βασιλεία αυτή είναι ελπίς και των εθνών, πώς, λέγουν, αφού επιστεύσαμε σ’ αυτήν εμείς, θα φοβηθούμε τους Ρωμαίους;

10. Έτσι λοιπόν οι νηπιάζοντες όχι στα μυαλά αλλά στην κακία, εμπνευσθέντες από το άγιο Πνεύμα, ανέπεμψαν στον Κύριο πλήρη και τέλειον ύμνο, μαρτυρώντας ότι ως Θεός εζωοποίησε τον Λάζαρο ενώ ήταν τετραήμερος νεκρός. Οι δε Γραμματείς και Φαρισαίοι, μόλις είδαν τα θαυμάσια αυτά και τα παιδιά να κράζουν στο ιερό λέγοντας, «αίνος στον σωτήρα μας υιό του Δαβίδ», αγανάκτησαν κι έλεγαν προς τον Κύριο· «δεν ακούεις τι λέγουν αυτά;», πράγμα που έπρεπε μάλλον ο Κύριος να ειπή τότε προς αυτούς, ότι δηλαδή “δεν βλέπετε και δεν ακούετε και δεν καταλαβαίνετε;”. Γι’ αυτό ο ίδιος αντικρούοντάς τους που τον κατηγορούσαν ότι ανέχεται την υμνωδία που μόνο στον Θεό ταιριάζει, λέγει, ναι, ακούω αυτούς που σοφίζονται από εμέ αοράτως και εκφέρουν τέτοιους λόγους για μένα, εάν δε σιωπήσουν αυτοί, θα κράξουν οι λίθοι (Λουκ. 19, 40).

Εσείς όμως δεν ανεγνώσατε ποτέ εκείνον τον προφητικό λόγο, ότι από στόμα νηπίων που θηλάζουν συντόνισες ύμνον(Ματθ. 21, 16); Διότι και τούτο ήταν άξιο μεγάλου θαυμασμού, ότι τα αμόρφωτα και αμαθή παιδιά θεολογούσαν τελείως τον Θεό που ενανθρώπησε για μας, παίρνοντας στο στόμα τους αγγελικό ύμνο· όπως δηλαδή οι άγγελοι έψαλλαν για τη γέννησι του Κυρίου, «δόξα προς τον Θεό στα ύψη και επί γης» (Λουκ. 2, 14· 19, 38), έτσι και αυτά τώρα κατά την είσοδό του αναπέμπουν τον ίδιο ύμνο, λέγοντας, «δόξα στο σωτήρα μας τον υιό του Δαβίδ, δόξα στο σωτήρα μας στα ουράνια» (Ματθ. 21, 9).

11. Αλλά ας νηπιάσωμε κι εμείς αδελφοί, κατά την κακία, νέοι και γέροντες, άρχοντες μαζί και αρχόμενοι, για να ενδυναμωθούμε από τον Θεό, να στήσωμε τρόπαιο και να βαστάσωμε τα σύμβολα της νίκης, όχι μόνο κατά των πονηρών παθών, αλλά και κατά των ορατών και αοράτων εχθρών, ώστε να ευρούμε την χάρι του λόγου για βοήθεια εύκαιρη. Διότι ο νέος πώλος, όπου καταξίωσε ο Κύριος να καθήση για χάρι μας, αν και είναι ένας, προετύπωνε την προς αυτόν υποταγή των εθνών, από τα οποία προερχόμαστε όλοι εμείς, άρχοντες μαζί και αρχόμενοι.

12. Όπως λοιπόν στον Ιησού Χριστό δεν υπάρχει αρσενικό και θηλυκό, ούτε Έλλην ούτε Ιουδαίος, αλλά όλοι είναι ένα κατά τον θείο απόστολο (Γαλ. 3, 28), έτσι σ’ αυτόν δεν υπάρχει άρχων και αρχόμενος, αλλά με την χάρι του είμαστε ένα κατά την πίστι σ’ αυτόν και ανήκομε στο ένα σώμα της Εκκλησίας του, έχοντας μία κεφαλή, αυτόν και ένα πνεύμα εποτισθήκαμε δια της παναγίας χάριτος του Πνεύματος και ένα βάπτισμα ελάβαμε όλοι και μια είναι η ελπίς όλων και ένας ο Θεός μας, ο επάνω από όλους και δια μέσου όλων και μέσα σε όλους μας (Εφ. 4, 6). Ας αγαπούμε λοιπόν αλλήλους, ας ανεχώμαστε και ας φροντίζωμε ο ένας τον άλλον, αφού είμαστε μέλη αλλήλων διότι το σήμα της μαθητείας μας προς εκείνον, όπως είπε ο ίδιος ο Κύριος, είναι η αγάπη και η πατρική κληρονομία που μας άφησε αναχωρώντας από αυτόν τον κόσμο είναι η αγάπη και η τελευταία ευχή που μας έδωσε ανεβαίνοντας προς τον Πατέρα αναφέρεται στην προς αλλήλους αγάπη μας (Ιω. 13, 33ε.).

13. Ας σπεύδωμε λοιπόν να επιτύχωμε την πατρική ευχή και ας μη αποβάλλωμε την από αυτόν κληρονομία ούτε το σήμα που μας έδωσε, για να μη αποβάλλωμε και την υιοθεσία και την ευλογία και την προς αυτόν μαθητεία, και τότε θα ξεπέσωμε από την ελπίδα που μας αναμένει και θα κλεισθούμε έξω από τον πνευματικό νυμφώνα. Όπως δε πρίν από το σωτηριώδες πάθος, καθώς ο Κύριος εισερχόταν στην κάτω Ιερουσαλήμ, του έστρωναν τα ιμάτια όχι μόνο ο λαός, αλλά και οι πραγματικοί άρχοντες των εθνών, οι Απόστολοι του Κυρίου δηλαδή, έτσι κι’ εμείς άρχοντες μαζί και αρχόμενοι, ας στρώσωμε τα έμφυτα ιμάτιά μας, υποτάσσοντας την σάρκα και τα θελήματά της στο πνεύμα. Έτσι όχι μόνο θ’ αξιωθούμε να ιδούμε και να προσκυνήσωμε το σωτηριώδες πάθος του Χριστού και την αγία ανάστασι, αλλά και ν’ απολαύσωμε την κοινωνία προς αυτόν «διότι», λέγει ο απόστολος, «εάν εγίναμε σύμφυτοι με το ομοίωμα του θανάτου του, είναι φανερό ότι θα γίνωμε σύμφυτοι και της αναστάσεως» (Ρωμ. 6, 5).

14. Αυτήν την ανάστασι είθε να επιτύχωμε όλοι εμείς, με την χάρι και φιλανθρωπία του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος μας Ιησού Χριστού, στον οποίο πρέπει κάθε δόξα, τιμή και προσκύνησις, μαζί με τον άναρχο Πατέρα του και το ζωοποιό Πνεύμα, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων. Γένοιτο.

(Γρηγορίου Παλαμά Έργα, ΕΠΕ, τόμος 9, Πατερικαί Εκδόσεις «Γρηγόριος ο Παλαμάς»)

(Πηγή: “Ομολογία Πίστεως“)

=======

============================

Οι γονείς υπεύθυνοι για τα παιδιά τους (Επίσκ. Ειρηναίος, Αικατερίνμπουργκ και Ιρμπίτσκ)

Μπορούν άραγε οι γονείς να ισχυριστούν, ότι για την καταστροφή των παιδιών φταίει το καταλυτικό πνεύμα της εποχής; Πολλοί γονείς παραπονιούνται: «Η σημερινή εποχή είναι πολύ χειρότερη από τη δική μας. Όταν ήμασταν εμείς νέοι, υπήρχε περισσότερος φόβος Θεού. Και τα παιδιά άκουγαν περισσότερο τους γονείς και τους σέβονταν».

Στα λόγια αυτά υπάρχει πολλή αλήθεια. Δυστυχώς, το κλίμα που επικρατεί στην εποχή μας δεν είναι καλό. Η αναγνώριση του κύρους είναι σήμερα κάτι σπάνιο. Ο σεβασμός της πνευματικής και κοσμικής αρχής και η εκτίμηση προς τους καθηγητές και τους μεγαλυτέρους είναι για πολλούς «ξεπερασμένες ιδέες».

Κανείς, δυστυχώς, δεν μπορεί ν’ αμφιβάλλει, ότι το καταλυτικό πνεύμα της εποχής επιδρά στα παιδιά, και ιδιαίτερα στους νέους που σπουδάζουν.

Το γεγονός όμως αυτό απαλλάσσει άραγε τους γονείς από την ευθύνη και την ενοχή; Δεν υπάρχει δηλαδή κανένας τρόπος να προφυλάξουν τα παιδιά τους από το πνεύμα της εποχής; Όταν έξω φυσάει κι έχει παγωνιά, τι κάνετε; Δεν κλείνετε πόρτες και παράθυρα για να μη μπει ο κρύος αέρας στο δωμάτιο; Έτσι θα κάνουμε και με το πνεύμα της εποχής: Μπορούμε να εμποδίσουμε την είσοδό του στο σπίτι, αν δώσουμε στα παιδιά ορθόδοξη αγωγή.

Αν όμως οι ίδιοι οι γονείς συμφωνούν μ’ αυτό το «σύγχρονο πνεύμα» και πιστεύουν ότι δεν πρέπει να πλέουν αντίθετα στο ρεύμα, τότε δεν είναι βέβαια δυνατό να προστατευθούν τα παιδιά από την ολέθρια επίδραση της εποχής. Αν ο πατέρας είναι “φιλελεύθερος”, “μοντέρνος”, “προοδευτικός”, αν δεν δίνει σημασία σε καμιά ηθική αρχή, αν μιλάει με πάθος εναντίον της Εκκλησίας ή ειρωνεύεται τις αλήθειες της πίστεως, πώς μπορεί να περιμένει σεβασμό από τα παιδιά του;

Αν οι γονείς δεν σέβονται το Θεό και την αγία Εκκλησία Του, πώς τα παιδιά θα σεβαστούν τους ίδιους;

Επιπλέον, αν οι γονείς, και μπροστά στα παιδιά τους ακόμα, διασύρουν την πνευματική ή την πολιτειακή εξουσία, κακολογούν και βρίζουν τους προϊσταμένους τους, κριτικάρουν και καταδικάζουν όλους και όλα, δεν αναγνωρίζουν καμιά αρχή ή αυθεντία, πώς τα παιδιά θ’ αναγνωρίσουν το δικό τους κύρος;

Λοιπόν, αν θέλετε το καταστροφικό πνεύμα της εποχής να μη μολύνει τα παιδιά σας, προστατευθείτε πρώτα εσείς από την επίδρασή του, εφαρμόζοντας με συνέπεια το νόμο του Θεού και τη διδασκαλία της Ορθόδοξης Εκκλησίας μας.

***

Δείξαμε, νομίζω, με σαφήνεια, ότι η μεγαλύτερη ευθύνη βαρύνει εσάς, αν τα παιδιά σας δεν πήραν σωστή ανατροφή. Όσα είπαμε είναι κατοχυρωμένα στην Αγία Γραφή, γιατί μέσ’ απ’ αυτήν μιλάει το Άγιο Πνεύμα, «το πνεύμα της αληθείας». Ήδη στην Παλαιά Διαθήκη διαβάζουμε: «Μη μακαρίζεις τον άνθρωπο πριν από το θάνατό του, γιατί ο άνθρωπος γνωρίζεται από τα παιδιά του». Δηλαδή από τη ζωή των παιδιών κρίνεται η αξία των γονιών.

Αλλά και στον ειδωλολατρικό ακόμα κόσμο οι γονείς ήταν υπεύθυνοι για τα σφάλματα των παιδιών.

Ο Λυκούργος, ο περίφημος νομοθέτης της αρχαίας Σπάρτης, όρισε με νόμο να τιμωρούνται οι γονείς για τα παραπτώματα των παιδιών ! Γιατί; Επειδή οι γονείς μπορούσαν και ήταν υποχρεωμένοι να τα προλάβουν και να τ’ αποτρέψουν.

Ο φιλόσοφος Διογένης, άλλωστε, χτύπησε τον πατέρα ενός παιδιού, επειδή αυτό έλεγε αισχρόλογα μπροστά του. Για ποιο λόγο; Επειδή ο πατέρας δεν ανέθρεψε σωστά το γιό του.

Είδατε λοιπόν, ότι οι γονείς κυρίως είναι υπεύθυνοι μπροστά στο Θεό για τα παιδιά τους.

Αν μέσα σ’ έναν ωραίο κήπο είναι ένα άγριο δέντρο, κανείς δεν θα σκεφτεί να το κατηγορήσει. Όλοι όμως θα ρίξουν την ευθύνη στον κηπουρό, που τ’ άφησε ν’ αναπτύσσεται χωρίς περιποίηση, κι έτσι έγινε άγριο. Με τον ίδιο τρόπο, για τα ζιζάνια της παιδικής καρδιάς υπεύθυνοι είναι οι γονείς !

Σκεφτείτε λοιπόν αυτή την ευθύνη, και μην εμποδίζετε, με την αδιαφορία ή και την αρνητική στάση σας, την πορεία των παιδιών σας προς το Θεό. Έχετε υποχρέωση να τα οδηγήσετε στο Σωτήρα, που τα καλεί κοντά Του και σας λέει: « Άφετε τα παιδία έρχεσθαι προς με, και μη κωλύετε αυτά » (Μάρκ. 10:14).

(Από το βιβλίο: Επισκόπου Αικατερίνμπουργκ και Ιρμπίτσκ Ειρηναίου, «Μητέρα, πρόσεχε!». Ιερά Μονή Παρακλήτου, Ωρωπός Αττικής 2011, σελ. 102)

(Πηγή ψηφ. κειμένου: koinoniaorthodoxias.org)

=======================