Σὰν σήμερα ἐκοιμήθη ὀσιακῶς ὁ μεγάλος διδάσκαλος τῆς νοερᾶς προσευχῆς καὶ ἀναβιωτὴς τοῦ Ἁγίου Ὅρους, Ὅσιος Ἰωσὴφ ὁ Ἡσυχαστὴς

Ἐπειδὴ σήμερα εἶναι μνήμη τῆς κοιμήσεως 

τοῦ Ἁγίου Γέροντος Ἰωσήφ, δημοσιεύουμε κάποια ἀποσπάσματα ἀπὸ τὸ βιβλίο : « Ὁ Γέροντάς μου Ἰωσὴφ ὁ Ἡσυχαστὴς καὶ σπηλαιώτης » τοῦ Γέροντος Ἐφραὶμ τοῦ Φιλοθεΐτου. Τὴν εὐχούλα του νὰ ἔχουμε ! 

Τὸ τυπικό τοῦ Γέροντος Ἰωσήφ: …Ἐκοιμῶντο περίπου 3-4 ὧρες , ἀλλὰ ὁ Φραγκίσκος ( μετέπειτα μοναχὸς Ἰωσὴφ) δὲν ξάπλωνε σὲ κρεββάτι . Συνήθως κοιμόταν καθιστὸς σὲ μία καρέκλα , καὶ τὶς περισσότερες φορὲς ὄρθιος στηριζόμενος σὲ ἕνα μπαστούνι σὲ σχῆμα Τ ἢ ἀκουμπώντας στὸν τοῖχο.

Μὲ τὴν δύσι τοῦ ἡλίου ἐγείροντο γιὰ νὰ ἀρχίσουν τὴν ἀγρυπνία τους . Δὲν μιλοῦσαν μεταξύ τους , γιὰ νὰ μὴν ἀπωλέσουν τὴν νηφαλιότητα , ποὺ χάριζε στὸν νοῦ ὁ ὕπνος.

Ἔπιναν σιωπηλὰ ἕναν καφὲ γιὰ βοήθημα καὶ ἀπεσύροντο ὁ καθένας στὸ κελλί του γιὰ…ὁλονύκτια προσευχὴ ἂν ἦταν χειμώνας , κι ἂν ἦταν καλοκαίρι στὴν ὕπαιθρο σὲ ἀπόστασι ὁ ἕνας ἀπὸ τὸν ἄλλον .

Ἄρχιζαν μὲ τὸ « Τρισάγιο » , τὸ « Πιστεύω » καὶ τὸν « Ν΄ ψαλμό ». Κατόπιν καθόνταν λίγο καὶ ἀδολεσχοῦσαν γύρω ἀπὸ τὸν θάνατο , τὴν κόλασι , τὴν χαρὰ τῶν Δικαίων στοὺς οὐρανοὺς καὶ ψυχωφελεῖς θεωρίες . Καὶ κατέληγαν μὲ τὴ σκέψι πὼς ὅλοι θὰ σωθοῦν καὶ μόνον αὐτοὶ θὰ πᾶνε στὴν κόλασι . Ἔτσι ἤρχοντο σὲ κατάνυξι , σὲ πένθος καὶ μετάνοια. Δὲν ἔμεναν ὅμως γιὰ πολὺ σ΄ αὐτὲς τὶς σκέψεις . Μόλις συγκεντρωνόταν ὁ νοῦς καὶ ἡ καρδιὰ συνετρίβετο , ἄρχιζαν τὴν εὐχή…

Συνήθως ἔκαναν Νοερὰ προσευχὴ ὄρθιοι , γιὰ νὰ καταπολεμήσουν τὸν ὕπνο γιὰ 7-8 ὧρες , μὲ ἀπόλυτη συγκέντρωσι ,ταπείνωσι καὶ συντριβὴ βυθίζοντας τὸ νοῦ μέσα στὴν καρδιά. Κατόπιν ἄρχιζαν τὶς μετάνοιες, ποὺ ἤσαν περίπου 3.500 γιὰ τὸν καθένα τους , καὶ ἐὰν ἔκανε κρύο καὶ περισσότερες ! Διότι σπανίως ἀναβαν σόμπα , γιὰ νὰ μὴν τοὺς πολεμᾶ ὁ ὕπνος. Μετὰ τὶς μετάνοιες ἀκολουθοῦσε ὁ ἀπαραίτητος μοναχικὸς κανόνας μὲ κομποσχοίνια . Κατόπιν, ἐὰν ἦταν δυνατόν, πήγαιναν σὲ…………..

…………… καμμιὰ γνωστὴ ἀδελφότητα γιὰ τὴν θεία Λειτουργία. …Μετὰ τὴν θεία Λειτουργία, εἶχε ἤδη ξημερώσει, ἔπιναν ἕνα ζεστὸ μὲ λίγο παξιμάδι . Μερικὲς φορές, ὄχι πάντα , ἐὰν ἤσαν ἐξαντλημένοι ἀπὸ τοὺς κόπους τῆς ἀγρυπνίας , ἀνεπαύοντο ἄλλη μία ὥρα περίπου. Μετὰ ἐσηκώνοντο καὶ εἴτε ἔκανα πάλι προσευχὴ καὶ μελέτη εἴτε ἔψαχναν γιὰ ἀσκητὲς πρὸς ὠφέλειάν τους .

Ἔτσι ἀγγελικὰ ζοῦσαν οἱ δύο ἀγωνιστές . Μία ζωὴ αὐστηρὰ ἀσκητική , μέσα στὴν ἀφάνεια , στὴν ὑπακοὴ στὸν πάπα-Δανιὴλ τὸν Κατουνακιώτη καὶ στὴ νυκτερινὴ προσευχὴ καὶ λατρεία τοῦ Θεοῦ .

…Ἡ Νοερὰ προσευχὴ ἦταν ἡ κυριότερη ἀσχολία τοῦ Γέροντος . Ὅλη του τὴν δύναμι τὴν ἑστίαζε στὴν καλλιέργεια αὐτῆς τῆς προσευχῆς . Ὅλες του τὶς δραστηριότητες τὶς ρύθμιζε , ὥστε νὰ ἔχει ἄνεσι ὁ νοῦς στὴν προσευχή . Ὅπως ἔγγραψε ὁ ἴδιος : « Ἡ νοερὰ προσευχὴ εἰς ἐμένα εἶναι ὅπως ἡ τέχνη τοῦ καθενός , καθ΄ ὅτι ἐργάζομαι αὐτὴν τριαντὲξ καὶ ἐπέκεινα χρόνια , δηλαδή , σ ΄ὅλη τὴν διάρκεια τῆς μοναχικῆς του ζωῆς . Καὶ πράγματι , ἐργαζόταν στὴν προσευχὴ μεθοδικὰ καὶ μὲ τάξι . Προσευχόταν μὲ ἐπιμονὴ καὶ βία , ἀλλὰ καὶ μὲ συντριβὴ καὶ ταπείνωσι . Ὅλη του ἡ ἡμέρα ἦταν μία προετοιμασία γιὰ τὴν νυκτερινή του προσευχή .

…Κάναμε πολλὲς ὧρες προσευχὴ τότε ποὺ ἤμασταν κοντὰ στὸν Γέροντα Ἰωσήφ , ἀλλὰ καὶ στὰ πρῶτα χρόνια μετὰ τὴν κοίμησί του . Καὶ ἦταν πλημμύρα ἡ Χάρις πού μού ἔδινε ὁ Κύριος , δι΄εὐχῶν τοῦ Γέροντός μου , διότι ἔκαμε Νοερὰ προσευχὴ μέχρι δέκα ὧρες ὄρθριος ! Ὅταν μὲ πολεμοῦσε ὁ διάβολος μὲ πολλὴ κούρασι καὶ ἀμέλεια , αἰσθανόμουν ἄσχημα καὶ ἔλεγα στὸν ἑαυτό μου : « ἄρρωστος δὲν εἶσαι ! Ἔφαγες, ἤπιες, λοιπὸν ἐδῶ θὰ ἀγωνισθῆς, θὰ πεθάνης ἐδῶ προσευχόμενος ! » Δὲν ὑποχωροῦσα . Καὶ μετὰ λίγην ὥρα ἤρχετο τόση παράκλησις , τέτοια εἰρήνη καὶ μακαριότης , ποὺ ἐπὶ τέσσερις ὧρες, νόμιζα ὅτι δὲν πατούσα στὴν γῆ καὶ ὅτι οἱ τέσσερις αὐτὲς ὧρες ἤσαν 10 λεπτά. Τὴν ἐποχὴ ἐκείνη εἶχα πολλὲς καταστάσεις . Ὁ Θεός μου εἶχε δώσει πολλὴ Χάρι »….

…Θάνατος ὄντως ὀσιακός . Σὲ μᾶς σκόρπισε ἀναστάσιμον αἴσθησι . Μπροστὰ μας εἴχαμε νεκρὸν καὶ ἤρμοζε πένθος , ὅμως μέσα μας ζούσαμε ἀνάστασι . Καὶ τοῦτο τὸ αἴσθημα δὲν μᾶς ἔλλειψε πλέον , ἀλλὰ μὲ αὐτὸ συνοδεύεται ἔκτοτε ἡ ἐνθύμησις τοῦ ἀειμνήστου ἁγίου Γέροντός μας.

Ὁ τάφος τοῦ Γέροντος Ἰωσὴφ τοῦ Ἡσυχαστῆ

Ῥωμαίϊκο Ὁδοιπορικό: Σὰν σήμερα ἐκοιμήθη ὀσιακῶς ὁ μεγάλος διδάσκαλος τῆς νοερᾶς προσευχῆς καὶ ἀναβιωτὴς τοῦ Ἁγίου Ὅρους, Ὅσιος Ἰωσὴφ ὁ Ἡσυχαστὴς (orthodoxia-ellhnismos.gr)

ΑΥΤΟΣ Ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Ο ΟΠΟΙΟΣ ΝΙΚΗΣΕ ΤΟ ΚΑΚΟ ΔΙΑ ΤΗΣ ΕΝ ΜΕΤΑΝΟΙΑ ΑΣΚΗΣΕΩΣ ΔΕΝ ΑΝΤΕΞΕ ΣΤΑ ΧΤΥΠΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΦΘΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΘΗΚΕ. ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟΝ ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΘΕΛΟΥΝ, ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΛΙΓΟΣΤΕΥΟΥΝ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΟΠΩΣ ΒΛΕΠΟΥΜΕ  ΚΑΘΑΡΑ ΠΛΕΟΝ ΓΥΡΩ ΜΑΣ.\

https://amethystosbooks.blogspot.com/2022/08/blog-post_370.html

Ἀπό τούς 1000 Χριστιανούς, ζήτημα ἄν οἱ 10 ἔχουν δώσει τά ἡνία στό Χριστό καί Τοῦ ἔχουν ἐμπιστευτεῖ τήν ζωή τους. Ἐμεῖς δέν ἐμπιστευόμαστε τόν Χριστό, ἀλλά   Τόν καλοῦμε ἐκ τῶν ὑστέρων γιά νά ὑπογράψει , γιʹ αὐτά πού ἔχουμε ἐμεῖς ᾔδη ἀποφασίσει καί κάναμε.. ”

 Δημήτριος Παναγόπουλος (Ίεροκήρυκας)

Προσκυνητής (proskynitis.blogspot.com)

=================

Τί έχει να πει ο Απόστολος Παύλος στους Έλληνες. = Μόνο νόημα παίρνει η ύπαρξη η ανθρώπινη , όταν έχουμε τον δείκτη της αιωνίου ζωής . « Ἐπιλαβοῦ τῆς αἰωνίου ζωῆς » .

ΚΥΡΙΑΚΗ ΙΑ΄ΜΑΤΘΑΙΟΥ [:Α΄Κορ.9,2-12]
Απομαγνητοφωνημένη ομιλία μακαριστού γέροντος Αθανασίου Μυτιληναίου
[εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 26-8-1984]

«Εἰ ἄλλοις οὐκ εἰμὶ ἀπόστολος, ἀλλά γε ὑμῖν εἰμι· ἡ γὰρ σφραγὶς τῆς ἐμῆς ἀποστολῆς ὑμεῖς ἐστε ἐν Κυρίῳ» [Α΄Κορ.9,2]. Με συγκίνηση , αγαπητοί μου , και παράπονο γράφει ο Απόστολος Παύλος προς τους Κορινθίους στην πρώτη του επιστολή , αλλά και δι’ αυτών των Κορινθίων προς όλους τους Έλληνας , αυτούς τους λόγους που σας είπα . Δηλαδή « εάν σε άλλους πιθανό να μην είμαι απόστολος, αλλά οπωσδήποτε είμαι σε σας απόστολος, σε σας τους Κορινθίους, σε σας τους Έλληνες · είμαι απόστολος· διότι η δική μου η σφραγίδα , διότι η σφραγίδα της δικής μου αποστολής είσαστε εσείς οι ίδιοι εν Κυρίω ».

    Έτσι βλέπουμε, αγαπητοί μου , ότι πραγματικά προβάλλεται εδώ ο Απόστολος Παύλος ως ο απόστολος των Ελλήνων. Βεβαίως είναι των εθνών . Εμείς οι Έλληνες ανήκουμε εις τα έθνη . Δεν είμεθα εις τον λαόν του Ισραήλ . Αλλά όμως κατεξοχήν είναι ο απόστολος των Ελλήνων . Με την στενή σημασία της λέξεως . Διότι τότε όλη η οικουμένη « Έλληνες » ελέγοντο, αλλά εννοούμε εδώ την ηπειρωτικήν Ελλάδα.  Γι’ αυτό και έχομε τις επιστολές του δύο προς Κορινθίους , δύο προς Θεσσαλονικείς, και μία προς Φιλιππησίους . Πέν ε από τις δέκα τέσσερις επιστολές του αναφέρονται σε Έλληνες , σε ελληνικές πόλεις , δηλαδή ειδικά στην ηπειρωτική Ελλάδα . Αυτό για μας είναι μία ξεχωριστή τιμή , αλλά και ταυτοχρόνως μία ξεχωριστή υποχρέωση .

     Λέγει λοιπόν ο Απόστολος ότι η σφραγίδα του δικού του έργου είμαστε εμείς . Δηλαδή με άλλα λόγια , εκείνο που θα αποδεικνύει πραγματικά ότι ο Απόστολος ειργάσθη εις τον χώρον της Ελλάδος , είναι η δική μας η χριστιανική πραγματικότητα .

     Αλλά τίθεται το ερώτημα : Αυτή η σφραγίδα του Αποστόλου Παύλου , η σφραγίδα του έργου εδώ στον ελληνικόν χώρον , σήμερα, σε εμάς τους Νεοέλληνες , διατηρείται ; Εάν δηλαδή ήρχετο σήμερα ο Απόστολος Παύλος στην Ελλάδα, πώς θα μας έβρισκε ; Αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό σημείο , διότι μας οδηγεί σε μία αυτοκριτική . Συγκρίνοντας εκείνα που γράφει με εκείνα που εργάστηκε εδώ στον χώρο τον δικό μας , με εκείνο που είμαστε εμείς σήμερα, ίσως θα μας οδηγούσε σε πολύτιμα συμπεράσματα . Πολύ ευφυώς θα μπορούσαμε να πούμε ότι παρετήρησε ο Απόστολος Παύλος ότι όταν ήρθε εδώ μας κήρυξε , βλέποντας ότι ζητούσαμε , αναζητούσαμε έναν άγνωστον Θεόν . « Είδα » , λέγει , « στους Αθηναίους, γυρίζοντας στην πόλη σας έναν βωμόν αφιερωμένον ‘’τῷ ἀγνώστῳ Θεῷ’’ και αυτόν τον άγνωστο Θεόν εγώ ήρθα να σας κηρύξω ».

     Αλλά ερωτούν : Εάν ο απόστολος ήρθε να μας κηρύξει αυτόν τον αναζητούμενον από μας άγνωστον Θεόν, σήμερα, εμείς οι Νεοέλληνες τι αναζητούμε ; Σήμερα αφήσαμε και αυτόν τον άγνωστον Θεόν και θεοποιήσαμε τον εαυτό μας. Πέφτομε μέρα την ημέρα σε έναν γνωστικισμόν , σε μία αθεΐα . Και αυτό ακριβώς είναι το δράμα μας .

    Χωρίς αγαπητοί μου, να μείνουμε σε πολλές διαπιστώσεις, θα ήθελα μόνο να σημειώσουμε μερικά πράγματα , τι θα μπορούσε να μας πει ο απόστολος Παύλος , εάν ερχόταν σήμερα, στον 20ο αιώνα , στα 1984 , εάν ήρχετο ο Απόστολος Παύλος ξανά στην Ελλάδα, τι θα εσημείωνε .

      Θα πάρω μερικά σημεία τα οποία γράφει στον Τιμόθεον , στην πρώτη και δευτέρα του επιστολή · και τα οποία προσιδιάζουν , αρμόζουν θαυμάσια στην ελληνική πραγματικότητα. Λέγει : « Τήν παρακαταθήκην φύλαξον ». Τι είναι αυτή η παρακαταθήκη ; Η παρακαταθήκη είναι ένα πολύτιμο πράγμα.  Οτιδήποτε πολύτιμο, το οποίο κατατίθεται προς φύλαξιν. Και μας λέγει, λοιπόν, σε εμάς, στον Τιμόθεο το λέγει.. Ο Τιμόθεος δε , σημειώσατε, ήτο Έλληνας. Ο πατέρας του ήταν Έλληνας. «Τήν παρακαταθήκην φύλαξον». « Αυτόν τον πολύτιμο θησαυρό που σου έχω εμπιστευθεί, ω Ελλάς, φύλαξέ τον ». Και πράγματι ο θησαυρός αυτός είναι το Ευαγγέλιό του . Ευαγγέλιο δεν είναι απλώς ένα βιβλίο. Ευαγγέλιο είναι το μήνυμα της Ενανθρωπήσεως του Υιού του Θεού . Αυτό είναι το Ευαγγέλιο . Πολύ συχνά ο Απόστολος Παύλος σημειώνει τούτη τη φράση : « Κατά το Ευαγγέλιόν μου…». Ξέρομε ότι ο Απόστολος Παύλος δεν έγραψε Ευαγγέλιο . Κι όμως αυτή η φράσις δείχνει ακριβώς το μήνυμα , την καρδιά του Ευαγγελίου . Σημειώσατε δε ότι η προς Ρωμαίους, επί παραδείγματι, επιστολή, θεωρείται το κατά Παύλον Ευαγγέλιον .

Αυτή λοιπόν είναι η παρακαταθήκη , αγαπητοί μου. Αυτήν την οποία μας παρέδωκε με κόπο, με πόνο , με ιδρώτα , με διωγμούς , με δοκιμασίες ποικίλες. Και όμως μας την παρέδωσε σε μας τους Έλληνες αυτήν την παρακαταθήκη του Χριστιανικού Ευαγγελίου.

     Ένα δεύτερο σημείο. Γράφει : « Ἐκτρεπόμενος τὰς βεβήλους κενοφωνίας καὶ ἀντιθέσεις τῆς ψευδωνύμου γνώσεως ἥν τινες ἐπαγγελλόμενοι περὶ τὴν πίστιν ἠστόχησαν » [Α΄Τιμ.6,20]. « Να εκτρέπεσαι , να φεύγεις , ω Ελλάς, από τις βέβηλες κενοφωνίες , τις κούφιες φωνές , τις ρυπαρές, βρώμικες, κούφιες, φωνές και αντιθέσεις, δηλαδή αντιφάσεις της ψευδωνύμου γνώσεως . Αυτής της γνώσεως που δεν είναι γνώσις , είναι ψεύτικο πράγμα, είναι σκάρτο , είναι νόθο · την οποίαν ψευδώνυμον γνώσιν μερικοί υπόσχονται αλλά έχουν αστοχήσει όμως περί την πίστιν ». Αγαπητοί μου, η ψευδώνυμος γνώσις, σε όλους τους αιώνας αλλά και σήμερα , δεν είναι τίποτε άλλο παρά καθετί που έρχεται σε αντίθεση με το Ευαγγέλιο . Και που πρέπει να πούμε, να το ομολογήσουμε , ότι αυτή η ψευδώνυμος γνώσις δυστυχώς κυκλοφορεί σε μας τους Νεοέλληνες.

      Ακόμη τονίζει ότι είναι αυτή η ψευδώνυμος γνώσις αντιφατική . Πράγματι , όταν ο άνθρωπος φύγει από το Ευαγγέλιο που είναι εκείνος ο βορράς , ο πολικός αστήρ , που δείχνει πάντοτε την αλήθεια χωρίς να μετακινείται , όταν φύγει ο άνθρωπος από αυτόν τον πολικό αστέρα του Ευαγγελίου , τότε πέφτει σε ποικίλους προσανατολισμούς και συνεπώς σε ποικίλες ιδεολογικές αντιφάσεις . Ο ένας λέγει αυτό , ο άλλος λέγει εκείνο και δεν υπάρχει πουθενά φυσικά η αλήθεια , διότι λείπει και αυτό το κριτήριον της αληθείας .

    Ακόμη, η ψευδώνυμος γνώσις αναφέρεται εις τον τομέαν της αγωγής . Θα ήθελα, ιδιαιτέρως να προσέξετε αυτό το σημείο . Όταν, επί παραδείγματι , σήμερα στην αγωγή δεν δίδουμε στα παιδιά μας εκείνο που το Ευαγγέλιο λέγει , αλλά εκείνα που εμείς φιλοσοφούμε , εκείνα που εμείς νομίζουμε και εκείνα που εμείς κρίνουμε . Λέγει ο λόγος του Θεού ότι πρέπει να παιδαγωγούμε τα παιδιά μας εν παιδεία και νουθεσία Κυρίου . Υπάρχει αυτή η παιδεία και η νουθεσία Κυρίου ; Σήμερα στην αγωγή , αυτό το ανθρώπινο κατασκεύασμα , το οποίον επιτέλους επιτέλους δεν είναι ούτε καν ελληνικό , αλλά ξενόφερτο , σ’ αυτήν την αγωγή δυστυχώς σήμερα όλα επιτρέπονται .

Το παιδί να μην το κομπλεξάρουμε. Με συγχωρείτε για την λέξη , μου είναι αντιπαθητικότατη, αλλά την λέω για να με καταλάβετε. Να μην του δημιουργήσουμε συμπλέγματα κατωτερότητας. Να μην το μαλώσουμε. Να μην το πειράξουμε. Να μην του πούμε τίποτα που τυχόν το παιδί θα νιώσει καταπίεση. Και θα του έχουμε αφαιρέσει την ελευθερία… Ενώ δεν ξέρουμε ότι η ελευθερία η πραγματική είναι η απελευθέρωση από τα πάθη. «Ἐὰν οὖν ὁ υἱὸς ὑμᾶς ἐλευθερώσῃ, ὄντως ἐλεύθεροι ἔσεσθε» [Ιω.4,36]. Εάν ο Υιός σας ελευθερώσει… Από τι ; Από τη δουλεία των παθών , από την αμαρτία. Τότε θα είσαστε πραγματικά ελεύθεροι . Για να πάρετε μετά από την πνευματική και ηθική ελευθερία , να πάρετε και την οντολογική ελευθερία . Την ανάστασιν των σωμάτων. Και βρεθείτε υιοί πλέον , παιδιά του Θεού πλέον εις την βασιλείαν του Θεού.

      Ακόμη, σε αυτήν την παιδεία μας πρέπει να προσέξουμε, αυτή η ψευδώνυμος γνώσις κυκλοφορεί ποικιλοτρόπως. Ποικίλες αρνητικές θεωρίες κυκλοφορούν μέσα στα σχολεία μας. Δάσκαλοι και καθηγηταί , από το Δημοτικό Σχολείο μέχρι το Πανεπιστήμιο , μέχρι τις ανώτατες σχολές , λέγουν και φλυαρούν πραγματικά βεβήλους κενοφωνίας , βρώμικες , κούφιες φωνές . Με αυτήν την ψευδώνυμο γνώση . Και καμώνονται ότι είναι σοφοί , ότι είναι η  τελευταία λέξη της Επιστήμης για ό,τι λέγουν . Ότι ο άνθρωπος κατάγεται , επί παραδείγματι , από τον πίθηκο ή άλλα πράγματα . Κι όμως , αγαπητοί , αν κανείς έχει λίγο διαβάσει , θα δει ότι είναι θεωρίες του περασμένου αιώνος και μυρίζουν μούχλα .

Και όμως βγάζουμε αυτά τα μουχλιασμένα πράγματα, τις μουχλιασμένες θεωρίες, τις βγάζουμε από το χρονοντούλαπο του περασμένου αιώνος , να τις προσφέρουμε σαν κάτι φρέσκο , καινούριο, σαν την τελευταία λέξη. Γιατί ; Γιατί αυτές οι θεωρίες εξυπηρετούν τους υλιστικούς μας προσανατολισμούς . Και υπάρχει μία σκοπιμότητα . Και αυτό το πράγμα είναι το φοβερό. Κι έτσι παρασυρόμεθα σε πράγματα τραγελαφικά .

      Αλλά και σε αυτές ακόμα τις κοινωνικές μας σχέσεις βλέπει κανένας να υπάρχει μία περί βίου αντίληψις αλλοπρόσαλλη . Μία αλαζονεία μέσα στον κόσμον αυτόν , μέσα στη ζωή μας . Και , τέλος , στον τομέα τον ιδεολογικόν εκεί πια υπάρχει ένας προσανατολισμός ιδεολογικός, υλιστικός. Υλιστικός με την ευρεία έννοια της λέξης. Να φάμε και να πιούμε . « Φάγωμεν καί πίωμεν, αὒριο γάρ ἀποθνήσκωμεν »... Αυτό πια είναι το ιδανικό του Έλληνος . Αυτός είναι ο προσανατολισμός του. Αυτή είναι η ιδεολογία του , αυτά είναι τα ιδανικά του. Το Ευαγγέλιον ; « Αναχρονισμένο . Δεν βαριέσαι . Ποιος τα είδε ; Ποιος τα ξέρει αυτά ; ».

       Ω, άγιε Παύλε, αν ερχόσουν σήμερα , πώς θα έβλεπες την Ελλάδα ; Αυτόν τον αγρό που σου ενεπιστεύθη ο Κύριος να τον σπείρεις με τον ευαγγελικό σπόρο… Ω, πώς θα έβλεπες σήμερα αυτόν τον αγρό ; Με τι αγκάθια και με τι τριβόλια σήμερα παρουσιάζεται ! Είναι πραγματικά , σας είπα , το δράμα μας .

    « Σὺ δέ, ὦἄνθρωπε τοῦ Θεοῦ, ταῦτα φεῦγε ». « Ω Έλληνα, όλα αυτά να τα αποφύγεις ». Στάσου μακριά . Είναι η αρνητική θέση, θα λέγαμε, του Ευαγγελίου. Να φεύγει κανείς από όλον αυτόν τον ορμαθόν της κενοφωνίας και της βεβηλότητος .     «ὑποτύπωσιν ἔχε ὑγιαινόντων λόγων ὧν παρ᾽ἐμοῦἤκουσας ». « Να έχεις παράδειγμα λόγων υγιών, που άκουσες από μένα ». Το πιστεύετε ; Το φαντάζεστε ; Το έχετε συνειδητοποιήσει ; Ότι εμείς οι Έλληνες από το στόμα του Παύλου, ενός Παύλου, του πρώτου μετά τον Έναν , ακούσαμε και πήραμε το Ευαγγέλιον; Το έχουμε αυτό το πράγμα νιώσει καλά; Ότι από εκείνον πήραμε το Ευαγγέλιον ; Μας το σημειώνει λοιπόν.

Υγιείς λόγους που πήρες, « ὑποτύπωσιν » έχεις, υπόδειγμα, που άκουσες από μένα. Ω, τέτοια μεγάλη τιμή ! Σήμερα , αγαπητοί μου , η Ορθοδοξία κηρύσσεται ανά τα πέρατα της Οικουμένης . Δεν μπορούν να πουν όμως οι Αφρικανοί , οι της Ανατολικής Ασίας, ή όπου αλλού και της Αμερικής , εννοείται της Νοτίου , σε άγριες φυλές ή ακόμη οι Χριστιανοί της Αλάσκας , να πουν ότι ακούσαμε από το στόμα του Παύλου τούτα τα λόγια . Διαβάζουν το Ευαγγέλιο αυτοί « προς Κορινθίους », « προς Θεσσαλονικείς », « προς Φιλιππησίους », ελληνικές πόλεις . Από το στόμα του τα ακούσαμε αυτά, αγαπητοί μου , από το στόμα του .

     Αλλά τι είναι αυτοί οι « ὑγιαίνοντες λόγοι » ; Πολλές φορές μπορούμε να ειπούμε όταν ερωτηθούμε τι βιβλίο να διαβάσουμε, θα μπορούσαμε να απαντήσουμε : « Ένα βιβλίο υγιές ». Τι είναι ένα βιβλίο υγιές ; Να μην έχει κάτι το σκάρτο . Αν διαβάσω μία Γεωγραφία αν διαβάσω μία… ένα βιβλίο φυσιογνωστικόν, αυτό είναι βιβλίον υγιές ; Βεβαίως είναι υγιές . Μάλιστα λέγει ο άγιος Ισαάκ ο Σύρος , αυτός ο ασκητικότατος πατήρ , και μου έχει κάνει εντύπωση που λέγει : « Άπληστα , αχόρταστα να διαβάζεις τα βιβλία των φυσιοδιφών . Γιατί εκεί μέσα θα δεις τη σοφία του Θεού , θα θαυμάσεις και θα δοξάσεις τον Θεόν Λόγον » . Οτιδήποτε λοιπόν που μπορεί να οικοδομήσει , να ωφελήσει , πραγματικά να παιδαγωγήσει , να μορφώσει και να ολοκληρώσει την ανθρωπίνη προσωπικότητα , είναι υγιές. Κατεξοχήν όμως είναι το Ευαγγέλιον υγιές , είναι η ακραιφνής υγεία . Έτσι λοιπόν μπορούμε να πούμε ότι είναι αυτοί οι « ὑγιαίνοντες λόγοι ».

    Και συνεχίζει ο Απόστολος : « Δίωκε δὲ δικαιοσύνην, εὐσέβειαν , πίστιν , ἀγάπην , ὑπομονήν , πρᾳότητα » . « Να επιδιώκεις την δικαιοσύνη ». Τι είναι η δικαιοσύνη ; Η δικαιοσύνη είναι μία από τις τέσσερις ελληνικές αρετές. Μία από τις τέσσερις. Πλάι στην ανδρεία και την σωφροσύνη είναι και η δικαιοσύνη , μία από τις τέσσερις ελληνικές αρετές· που οι Πατέρες παίρνουν αυτήν την τετράδα των ελληνικών αρετών και από εκεί δείχνουν ότι απορρέουν όλες οι αρετές του ηθικού βίου. Η δικαιοσύνη δε είναι εγκατεσπαρμένη , εν ευρεία εννοία « δικαιοσύνη », θα πει αρετή, θα πει αγιότης, με την αγιογραφική έννοια του όρου , θα πει αγιότης , που είναι εγκατεσπαρμένη σε όλες τις αρετές , σε όλο τον βίο του ανθρώπου. Να επιδιώκεις , ω Έλληνα , την αγιότητα . Αλλά και τη δικαιοσύνη , με την στενή σημασία της λέξης.

      Αλλά και την ευσέβεια . Λέει στους Αθηναίους ο Απόστολος Παύλος : « Σας βλέπω να είσαστε οι δεισιδαιμονέστεροι πάντων των Ελλήνων ». Δηλαδή οι ευσεβέστεροι. Και αυτό είναι ένα εγκώμιο προς τους προγόνους μας , αγαπητοί μου. Ότι μας βλέπει ότι είμαστε οι ευσεβέστεροι από όσους χώρους , τόπους είχε γυρίσει. Γιατί δε τι ; Είδε την πόλη κατείδωλον , γεμάτη από είδωλα . Αλλά αυτή η ευσέβεια κατά καιρούς έχει φύγει . Και στην περίοδο της ειδωλολατρίας ακόμη , αυτή η ευσέβεια είχε φύγει . Θυμάμαι έναν καθηγητή μας Φιλόλογο που μας έλεγε : « Δεν έχει σημασία τόσο εάν κανείς πιστεύει σε έναν ψεύτικο Θεό , όσο όταν δεν πιστεύει σε τίποτα ». Γιατί… οι Αθηναίοι, επί παραδείγματι και γενικά οι Έλληνες , εμεγαλούργησαν , έκτισαν ναούς υπέρλαμπρους με ρυθμό και κάλλος , ομορφιά και μέτρο , που στέκονται κλασικά τα μνημεία αυτά . Πότε τα έφτιαξαν αυτά ; Τον καιρό που ευσεβούσαν.

Όταν ήρθαν οι Σοφισταί και άρχισαν να ρίχνουν τον σπόρο του αγνωστικισμού, της αμφιβολίας και άρχισε η Ελλάς να γίνεται ασεβής, τότε άρχισε να λατρεύεται πια ο Βάκχος και η Αφροδίτη. Τα πάθη. Και όχι πια η θεά Αθηνά ή ο Απόλλων κ.λπ. Βλέπετε λοιπόν ότι η ευσέβεια , έστω και σε ψεύτικο Θεό , είναι σπουδαίο πράγμα . Πόσο μάλλον , πόσο μάλλον η ευσέβεια , όταν γνωρίζουμε τον αληθινό Θεό ! Όταν έχουμε τεκμήρια και των προφητών και της Ιστορίας , τεκμήρια της αληθούς πίστεώς μας . Πρέπει να ξαναγυρίσουμε στην ευσέβεια , στην πίστη και στην αγάπη . Αυτά που είναι τα κίνητρα της ζωής μας .

      « Ἀγωνίζου τὸν καλὸν ἀγῶνα τῆς πίστεως ». Αγωνίζου . Ναι. Ω αυτή η πίστις ! Αυτή η πίστις για να κρατηθεί , αυτή η παρακαταθήκη για να κρατηθεί θέλει αγώνα . Γι’ αυτό λέγει : « Ἀγωνίζου ». Μην νομίσουμε ότι αν μας παρέδωσε την πίστη ο Απόστολος , ότι αυτή μπορεί να μείνει χωρίς εμείς να κάνουμε αγώνα να την κρατήσουμε . Όπως παιδιά που κληρονομούν έναν πλούσιο πατέρα, ποτέ δεν μπορούν να πουν ότι θα μείνει αυτή η περιουσία στα χέρια τους , όταν αυτοί πάψουν να δουλεύουν. Και δεν πρέπει μόνον απλώς να κρατήσουμε αυτό που μας έδωκε αλλά πρέπει και να το αυξήσουμε . Προσέξτε αυτό . Να το αυξήσουμε .

Γράφει στους Κορινθίους : «Τι να σας πω », λέγει , «νήπια είσαστε » . Από πού τους παρέλαβε ; Από τις αυλές της πανδήμου Αφροδίτης . Όταν ήρθε στην Κόρινθο και όταν είδε την αμαρτία να ρέει στους δρόμους , έπιασε την μύτη του ο Απόστολος από τη βρώμα της ανηθικότητος και λέει : « Πωπώ! Πωπώ! ». Πήγε στην Αθήνα… είδε κατείδωλον την πόλιν . Ήρθε στην Κόρινθο , βρωμερός βίος . Και ετοιμάζεται να φύγει . Και του λέγει ο Κύριος : « Παύλε , μείνε σε αυτήν την  πόλη . Υπάρχει για μένα εκλεκτός λαός » . Και έμεινε δεκαοκτώ μήνες ο Απόστολος· ενώ ετοιμαζόταν να φύγει. Αλλά από πού όμως ανέσυρε τους υποψηφίους Χριστιανούς του ; Από πού τους έβγαλε ; 

Γι’ αυτό θα τους γράψει στην Επιστολή του : «Γάλα ὑμᾶς ἐπότισα (: Σας πότισα με γάλα ) ». « Δεν σας είπα σπουδαία, μεγάλα πράγματα . Δεν είστε σε θέση να δεχθείτε την στερεά τροφή της πίστεως ». Αλλά αυτή η στερεά τροφή έπρεπε να έρθει αργότερα . Μέσα λοιπόν στους 20 αιώνες , όχι μόνον πρέπει να κρατήσουμε την πίστη , αλλά και πρέπει να αυξήσουμε την πίστη . Και μην ξεχνάμε· είναι νόμος οικονομολογικός ότι δεν κρατιέται ποτέ το κεφάλαιο , εάν δεν αυξάνει . Και δεν κρατιέται ποτέ ένας θησαυρός εάν δεν μεγαλώνει . Κι η πίστη δεν κρατιέται εάν δεν προκόβει και εάν δεν αυξάνει . Αυτό να μην το ξεχάσουμε ποτέ. Αγωνίζου, λοιπόν, τον καλό αγώνα της πίστεως.

     « Ἐπιλαβοῦ τῆς αἰωνίου ζωῆς ». « Ἐπιλαμβάνομαι »: αρπάζω και κρατώ γερά. « Ἐπιλαβοῦ τῆς αἰωνίου ζωῆς ». Ναι. Όταν όλα τα φιλοσοφικά συστήματα δείχνουν ότι δεν υπάρχει πουθενά να προσανατολιστεί ο άνθρωπος .

Τι είναι ο άνθρωπος ; Άγνωστον. Κανείς δεν μας απαντάει . Άγνωστο . Και πλέουν οι άνθρωποι στον ωκεανό της αγνωσίας του Θεού και της αγνωσίας του νοήματος της υπάρξεως . Δεν βρίσκουν νόημα .

Γιατί υπάρχω ; Ποιος ο λόγος να υπάρχω; Υπάρχει ο θάνατος . Και τι νόημα δίνει πια στην ύπαρξή μου , αφού υπάρχει ο θάνατος ; Για ποιο λόγο υπάρχει το σύμπαν ; Μόνο νόημα παίρνει η ύπαρξη η ανθρώπινη , όταν έχουμε τον δείκτη της αιωνίου ζωής . Και αυτή η αιώνιος ζωή είναι χειροπιαστή , γιατί δόθηκε με ιστορικά και προφητικά κριτήρια . Η Ανάστασις του Χριστού . Θα ζήσουμε την αιώνια ζωή . Είναι μεγάλο πράγμα . « Ἐπιλαβοῦ τῆς αἰωνίου ζωῆς » . Είναι το άκρον άωτον . Είναι το τέρμα πάσης προσπαθείας που μπορεί ο άνθρωπος , αγαπητοί μου , να έχει .

     Και τελειώνει ως εξής· με τις υποθήκες που μας λέει σε μας τους Νεοέλληνες : « Παραγγέλλω σοι ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ τηρῆσαί σε τὴν ἐντολὴν ἄσπιλον , ἀνεπίληπτον μέχρι τῆς ἐπιφανείας τοῦ Κυρίου ἡμῶν ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ ». « Σου παραγγέλλω μπροστά στον Θεό να τηρήσεις άσπιλη, ανεπίληπτη την εντολή ». Ποια εντολή ; « Την εντολή που πήρες· της πίστεως και της αγάπης , του Ευαγγελίου » . Πρόσεξε . Να τηρήσεις ανόθευτη , άσπιλη , και ανεπίληπτη , ακατηγόρητη την εντολή αυτήν · το Ευαγγέλιο .

Πράγματι . Ξέρετε τι σημαίνει αυτό ; Παίρνουμε την παραγγελία να κρατήσουμε ανόθευτη και ακατηγόρητη την Ορθοδοξία μας . Είναι μεγάλο κεφάλαιο , αγαπητοί μου , να είναι κανείς Ορθόδοξος . Και λέγει : « Πρόσεξε , θα κρατήσεις αυτά μέχρι της δευτέρας επιφανείας του Κυρίου · έως ότου έρθει ξανά ο Χριστός » . Αν θέλει η Ελλάς να ζήσει , πρέπει να κρατήσει αυτήν την παρακαταθήκη έως ότου τελειώσει η Ιστορία .

Αλλιώς ; Αλλιώς… φοβερό ! Η Ελλάς θα πεθάνει ! Δεν είναι δόγμα « η Ελλάς ποτέ δεν πεθαίνει ». Πεθαίνει . Αν θέλει να μην πεθάνει πρέπει να κρατήσει αυτήν την παρακαταθήκη έως της δευτέρας του Κυρίου παρουσίας.

        Αγαπητοί μου , αυτά μας παραγγέλλει ο Απόστολος Παύλος , αυτός ο Απόστολος των Ελλήνων . Και προσέξτε , μας όρκισε , όπως ορκίζει ο πατέρας το παιδί του να τηρήσει εκείνα τα οποία του αφήνει παραγγελία , ενώπιον του Θεού του ζώντος , λέγει , « τοῦ ζωοποιοῦντος τά πάντα » . « Πρόσεξε », λέγει , « σου παραγγέλλω…» , μας ορκίζει .

Συνεπώς είμαστε οφειλέτες . Όχι στεγνοί , ξεροί οφειλέτες . Είναι το συμφέρον μας αυτό . Και έτσι, κάθε παρέκκλιση που κάνουμε , ας μας τρομάζει. Ας επιστρέψουμε λοιπόν πίσω , αν το αντιληφθούμε και το αντιλαμβανόμεθα αυτό , ότι έχουμε φύγει μακριά . Και ας παρακαλέσουμε , αγαπητοί μου , τον άγιο Απόστολό μας , τον Απόστολο Παύλο να μας βοηθήσει να ξαναγυρίσουμε πάλι κοντά στον Χριστό . Να γυρίσουμε κοντά σε Εκείνον που είναι η αιώνιος ζωή. Και να φανούμε τηρητές της μεγάλης του παρακαταθήκης .

                     ΠΡΟΣ ΔΟΞΑΝ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ

    και με απροσμέτρητη ευγνωμοσύνη στον πνευματικό μας καθοδηγητή μακαριστό γέροντα Αθανάσιο Μυτιληναίο,

μεταφορά της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας σε ηλεκτρονικό κείμενο και επιμέλεια: Ελένη Λιναρδάκη, φιλόλογος

ΠΗΓΕΣ : Απομαγνητοφώνηση ομιλίας δια χειρός του αξιοτίμου κ. Αθανασίου Κ.

http://www.arnion.gr/mp3/omilies/p_athanasios/omiliai_kyriakvn/omiliai_kyriakvn_243.mp3

Σχολιο Οδοιπ.: Σημειωτεον ειπωμενα το 1984 ………

======================

« Και έστη Φινεές και εξιλάσατο , και εκόπασεν η θραύσις » = Δεν ταιριάζει να μαλώνης για τον εαυτό σου. Άλλο το να αντιδράσης, για να υπερασπιστής σοβαρά πνευματικά θέματα, που αφορούν την πίστη μας, την Ορθοδοξία. Αυτό είναι καθήκον σου.

« Και έστη Φινεές και εξιλάσατο , και εκόπασεν η θραύσις » ,= Δεν ταιριάζει να μαλώνης για τον εαυτό σου. Άλλο το να αντιδράσης, για να υπερασπιστής σοβαρά πνευματικά θέματα, που αφορούν την πίστη μας, την Ορθοδοξία. Αυτό είναι καθήκον σου.

Εγώ, όταν διαβάζω στο Ψαλτήρι τον στίχο : « Και έστη Φινεές και εξιλάσατο, και εκόπασεν η θραύσις » , ασπάζομαι πολλές φορές το όνομά του .  / Από το βιβλίο «Πνευματική αφύπνιση» ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΠΑΪΣΙΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ ΛΟΓΟΙ Β΄

Η υπεράσπιση του δικαίου

– Γέροντα, λέει σε κάποιον ψαλμό: « Θυμόν κινήσαντες τον δικαιότατον ». Ποιος θυμός είναι δικαιότατος ;

– Όταν αδικούνται άλλοι και φωνάζη κανείς και θυμώνη από πόνο πραγματικό, τότε είναι «δικαιότατος ο θυμός». Όταν αδικείται ο ίδιος και θυμώνη, τότε δεν είναι καθαρός ο θυμός. Όταν βλέπης έναν να υποφέρη για ιερά πράγματα, αυτός έχει θείο ζήλο.

Από αυτό μπορείς να καταλάβης και τον δια τον Χριστόν σαλό. Αν πάρης λ.χ. μια εικόνα και την βάλης μπροστά του ανάποδα , θα τιναχθή επάνω ο δια Χριστόν σαλός ∙ έτσι του κάνεις τεστ.

Υπάρχει δηλαδή και δικαία , θεία αγανάκτηση , και μόνον αυτή η αγανάκτηση δικαιολογείται στον άνθρωπο.

Ο Μωυσής , όταν είδε το λαό να θυσιάζη στο χρυσό μοσχάρι , αγανάκτησε και πέταξε κάτω τις πλάκες με τις εντολές που του έδωσε ο Θεός , και έσπασαν .

Ο Φινεές , ο εγγονός του αρχιερέα Ααρών, δύο φόνους έκανε και ο Θεός έδωσε εντολή από την γενιά του να βγαίνουν οι ιερείς του Ισραήλ Όταν είδε τον Ισραηλίτη Ζαμβρί να αμαρτάνη με την Μαδιανίτιδα Χασβί μπροστά στον Μωυσή και σε όλους τους Ισραηλίτες , δεν κρατήθηκε ∙ σηκώθηκε από την συναγωγή και τους φόνευσε , και έτσι σταμάτησε η οργή του Θεού.

Αν δεν τους σκότωνε και τους δύο , θα έπεφτε οργή του Θεού σε όλον τον λαό του Ισραήλ . Φοβερό ! Εγώ , όταν διαβάζω στο Ψαλτήρι τον στίχο : « Και έστη Φινεές και εξιλάσατο , και εκόπασεν η θραύσις » , ασπάζομαι πολλές φορές το όνομά του.

Αλλά και ο Χριστός , όταν είδε να πουλούν μέσα στον περίβολο του Ναού βόδια , πρόβατα , περιστέρια , και τους κερματιστές να ανταλλάσσουν χρήματα , πήρε το φραγγέλιο και τους έδιωξε.

Ένας πνευματικός άνθρωπος , όταν πάη με αγανάκτηση να υπερασπίση τον εαυτό του για ένα ατομικό του θέμα, αυτό είναι καθαρά εγωιστικό , είναι ενέργεια του πειρασμού . Δέχεται επιδράσεις δαιμονικές εξωτερικές.

Αν κάποιοι τον αδικούν ή τον κοροϊδεύουν, αυτόν πρέπει οι άλλοι να τον υπερασπίζωνται , για το δίκιο , όχι για προσωπικό τους συμφέρον.

Δεν ταιριάζει να μαλώνης για τον εαυτό σου. Άλλο το να αντιδράσης, για να υπερασπιστής σοβαρά πνευματικά θέματα, που αφορούν την πίστη μας, την Ορθοδοξία. Αυτό είναι καθήκον σου.

Όταν σκέφτεσαι τους άλλους και αντιδράς, για να τους βοηθήσης , τότε αυτό είναι καθαρό, γιατί γίνεται από αγάπη …

ΤΡΕΛΟ-ΓΙΑΝΝΗΣ: «Και έστη Φινεές και εξιλάσατο, και εκόπασεν η θραύσις» ( Ψαλμός 105,30) (trelogiannis.blogspot.com)

=========

Προσευχή σημαίνει πολλάκις να ομολογώμεν εις τον Θεόν την αθλίαν ημών κατάστασιν : αδυναμίαν , ακηδίαν , αμφιβολίας , φόβους , λύπην , απόγνωσιν , εν ενί λόγω , παν ό,τι συνδέεται μετά των συνθηκών της υπάρξεως ημών . Να ομολογώμεν μη επιζητούντες καλλιεπείς εκφράσεις , ουδέ εισέτι λογικόν ειρμόν … Συχνάκις ο τρόπος ούτος στροφής προς τον Θεόν αποβαίνει η αρχή της προσευχής – διαλόγου.

Αγίου Σοφρωνίου , Περί Προσευχής, σελ,18

=======================

Κυριακή ΙΑ΄ Ματθαίου: Ομιλία εις την Παραβολήν του τα μύρια τάλαντα οφείλοντος και τα εκατό δηνάρια απαιτούντος (Αγ. Ιωάννης Χρυσόστομος)

Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο
Κεφ. 18, χωρία 23 έως 35
Η παραβολή του πονηρού δούλου ΙΗ΄/ 23 

ΑΠΟΔΟΣΗ
Η Βασιλεία των Ουρανών μοιάζει σαν άνθρωπο βασιλιά, που θέλησε να λογαριασθεί με τους ανθρώπους που δούλευαν στην περιουσία του. Και όταν άρχισε να λογαριάζεται, του έφεραν έναν που χρωστούσε δέκα χιλιάδες τάλαντα. Επειδή δε αυτός δεν ήταν σε θέση να εξοφλήσει, ο κύριος διέταξε να πουληθεί αυτός και η γυναίκα του και τα παιδιά του και όλα όσα είχε για να εξοφληθεί το χρέος. Τότε έπεσε ο δούλος στα πόδια του κυρίου του και του έλεγε: Κύριε, κάνε υπομονή και όλα θα σου τα εξοφλήσω. Ο Κύριος εκείνου του δούλου τον λυπήθηκε, τον άφησε ελεύθερο και του χάρισε το χρέος. Αυτός ο δούλος μόλις έλαβε χάρη και βγήκε από το βασιλιά, βρήκε έναν από τους συνδούλους του, που του χρωστούσε εκατό δηνάρια· τον έπιασε λοιπόν από τον λαιμό και του έλεγε: «Δος μου όσα μου χρωστάς». Και ο σύνδουλός του έπεσε στα πόδια, τον παρακαλούσε και του έλεγε: «Κάμε υπομονή και θα σε ξοφλήσω». Αυτός όμως δεν ήθελε, αλλά πήγε και τον έβαλε στη φυλακή, ώσπου να του ξοφλήσει το χρέος. Όταν τον είδαν οι σύνδουλοί του, καταλυπήθηκαν και πήγαν κι εξήγησαν στον κύριό τους όσα έγιναν. Τότε τον κάλεσε ο κύριος και του λέγει: «Δούλε πονηρέ, όλο εκείνο το χρέος σου το χάρισα, επειδή με παρεκάλεσες. Δεν έπρεπε και συ να λυπηθείς τον σύνδουλό σου, καθώς και εγώ σε λυπήθηκα; Οργίσθηκε ο κύριός του και τον παρέδωσε στους βασανιστές, ώσπου να του ξοφλήσει ολόκληρο το χρέος. Έτσι θα κάμει σε σας ο επουράνιος Πατέρας μου, αν δεν συγχωρείτε ο καθένας στον αδελφό του μέσα από την καρδιά σας τα παραπτώματά τους.

Κυριακή ΙΑ Ματθαίου:
Ομιλία εις την Παραβολήν του τα μύρια τάλαντα οφείλοντος και τα εκατό δηνάρια απαιτούντος

Του Αγίου Ιωάννου Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως του Χρυσοστόμου

Ωσάν να έχω επιστρέψει κοντά σας από μακρινό ταξίδι έτσι αισθάνομαι σήμερα· διότι γι΄ αυτούς που αγαπούν, όταν δεν μπορούν να ευρίσκονται μαζί με τους αγαπωμένους δεν έχουν κανένα όφελος, έστω και αν μένουν σε γειτονική οικία. Γι’ αυτό κι εγώ, μολονότι δεν απομακρύνθηκα από την πόλη, δεν αισθάνομαι καλλίτερα από όσον εάν απουσίαζα, επειδή τον τελευταίον καιρό δεν κατέστη δυνατόν να σας ομιλήσω. Συγχωρήστε με όμως, η σιωπή δεν ωφείλετο σε ραθυμία, αλλά σε ασθένεια.

Εσείς τώρα χαίρεσθε, επειδή απαλλάχθηκα από την αρρώστια, κι εγώ επειδή απήλαυσα την αγάπη σας. Διότι και όταν ασθενούσα, οδυνηρότερον από την αρρώστια μου ήταν το ότι δεν ημπορούσα να μετέχω στην αγαπημένη αυτή σύναξη· και τώρα που έγινα καλά, πιο ποθητό μου έγινε το να απολαμβάνω άνετα την αγάπη σας. Διότι ο πυρετός του σώματος δεν κατακαίει τόσο τους ασθενείς, όσο κατακαίει τις ιδικές μας ψυχές ο αποχωρισμός από τους αγαπημένους μας· και όπως εκείνοι επιζητούν φιάλες και ποτήρια και κρύα νερά, έτσι αυτοί επιζητούν τα αγαπημένα τους πρόσωπα. Αυτά τα γνωρίζουν καλά όσοι έχουν συνηθίσει να αγαπούν…
Μη δυσανασχετήσετε όμως για το μήκος αυτών που πρόκειται να λεχθούν· διότι θέλω να σας διδάξω κάποια θαυμαστή κιθαρωδία, μεταχειριζόμενος όχι λύραν άψυχον, αλλά τείνοντας αντί χορδών τις ιστορίες των Γραφών και τις εντολές του Θεού.
Και όπως στην περίπτωση της κιθάρας δεν αρκεί μόνον μια χορδή για να προκληθεί μελωδία, αλλά πρέπει όλες να κτυπηθούν με τον ρυθμό που ταιριάζει, έτσι και στην περίπτωση της ψυχικής αρετής δεν αρκεί για την σωτηρία μας μόνον ένας νόμος, αλλά πρέπει να τους τηρούμε όλους με ακρίβεια, εάν βέβαια έχομε διάθεση να επιτύχουμε πραγματική μελωδία.
Έμαθε το στόμα σου να μην ορκίζεται ; έχει ασκηθεί η γλώσσα σου να λέγει σε κάθε περίσταση «ναι» και «ου» (Ματθ. ε΄ 37); Ας μάθη να αποφεύγει και κάθε κακολογία και να δείχνει περισσότερο ενδιαφέρον γι΄ αυτή την εντολή, επειδή χρειάζεται και περισσότερο ενδιαφέρον γι΄ αυτή την εντολή, επειδή χρειάζεται και περισσότερο κόπο εκ μέρους μας. και αυτό διότι εκεί είχε να νικήσει απλώς μία συνήθεια, ενώ στην περίπτωση της οργής χρειάζεται μεγαλύτερο αγώνα, επειδή αυτό είναι πάθος τυραννικό και πολλές φορές παρασύρει όσους δεν έχουν νήψι και τους γκρεμίζει στο βάραθρο της απώλειας.
Πού λοιπόν ομίλησε ο Κύριος για την οργή και την μνησικακία ; Και σε πολλά άλλα σημεία , αλλά ιδιαιτέρως στην παραβολή αυτή που είπε στους μαθητές, αρχίζοντας κάπως έτσι : « Δια τούτο ωμοιώθη η Βασιλεία των Ουρανών ανθρώπω βασιλεί, ος ηθέλησε συνάραι λόγον (να λογαριασθεί) μετά των δούλων αυτού. Αρξαμένου δε αυτού συναίρειν προσηνέχθη αυτώ εις οφειλέτης μυρίων ταλάντων…»· πρέπει όμως να πούμε για ποιό λόγο άρχισε με την αιτιολογία· πράγματι δεν είπε απλώς « ωμοιώθη η βασιλεία των ουρανών » αλλά « δια τούτο ωμοιώθη η βασιλεία των ουρανών ». Για ποιό λόγο λοιπόν προηγείται η αιτία ; Στους μαθητές του μιλούσε περί ανεξικακίας και τους δίδασκε ότι πρέπει να συγκρατούμε την οργή και να μην δίδουμε πολλή σημασία στις αδικίες που μας γίνονται από άλλους, λέγοντας έτσι: «εάν αμάρτη εις σε ο αδελφός σου, ύπαγε και έλεγξον αυτόν μεταξύ σου και αυτού μόνου· εάν σου ακούση, εκέρδησας τον αδελφόν σου » (Ματθ. ιη΄15).
Αυτά και άλλα παρόμοια έλεγε ο Χριστός στους μαθητές και τους δίδασκε να φιλοσοφούν τα πράγματα, όταν ο Πέτρος, ο κορυφαίος του χορού των Αποστόλων, το στόμα των μαθητών, ο στύλος της Εκκλησίας, το στερέωμα της πίστεως, το θεμέλιο της ομολογίας, ο αλιεύς της οικουμένης, αυτός που ανέβασε το γένος μας από το βυθό της πλάνης στον ουρανό, ο πάντοτε θερμός και γεμάτος από παρρησία, ή μάλλον από αγάπη και όχι από παρρησία , ενώ όλοι σιωπούσαν προσήλθε στον διδάσκαλο και λέγει : « ποσάκις αμαρτήσει εις εμέ ο αδελφός μου και αφήσω αυτώ; έως επτάκις ; » (Ματθ. ιη΄ 21). Ερωτά μαζί και υπόσχεται , και πριν μάθει εκδηλώνει την φιλοτιμία του . Διότι γνωρίζοντας σαφώς την διάθεση του διδασκάλου , ότι πάντα ρέπει προς φιλανθρωπία , και μάλιστα ότι χαρίζεται πιο πολύ σ΄ αυτόν που περισσότερο από τους άλλους παραβλέπει τα αμαρτήματα των συνανθρώπων του και δεν τα εξετάζει με κακή διάθεση , θέλοντας να αρέσει στο νομοθέτη , λέγει , « έως επτάκις ; ».
Έπειτα για να μάθεις τι είναι ο άνθρωπος και τι ο Θεός και πως η γενναιοδωρία του ανθρώπου, όπου και αν φθάσει, συγκρινόμενη με τον πλούτο του Θεού είναι πιο ασήμαντη από κάθε πτωχεία , και ότι όσον απέχει μία σταγόνα από το απέραντο πέλαγος , τόσον απέχει η ιδική μας αγαθότητα από την ανέκφραστο φιλανθρωπία του Θεού, όταν ο Πέτρος είπε « έως επτάκις » και νόμισε πως έδειξε μεγάλη φιλοτιμία και γενναιοδωρία , άκουσε τι του λέγει : « ου λέγω σοι , έως επτάκις , αλλ’ έως εβδομηκοντάκις επτά »· μερικοί νομίζουν ότι εννοούσε εβδομήντα επτά φορές, δεν είναι όμως τόσες, αλλά παρ’ ολίγον πεντακόσιες· διότι εβδομήντα φορές το επτά είναι τετρακόσια ενενήντα .

Και μη νομίσεις ότι είναι δύσκολη η προσταγή, αγαπητέ. Επειδή εάν συγχωρήσεις μία και δύο φορές την ημέρα αυτόν που αμάρτησε, και αν ακόμη είναι σκληρός σαν πέτρα, και αν ακόμη αυτός που σε λύπησε είναι αγριότερος από τους δαίμονες, δεν θα είναι τόσον αναίσθητος ώστε να πέσει πάλι στα ίδια, όμως από την συχνότητα της συγχωρήσεως θα συνετισθεί και θα γίνει καλύτερος και πιο επιεικής. Και συ πάλιν, εάν είσαι προετοιμασμένος να περιφρονείς τόσες φορές τα αμαρτήματα που γίνονται εναντίον σου, αφού εξασκηθείς από την πρώτη και δεύτερη και τρίτη συγχώρηση, δεν θα σου είναι κοπιαστική πλέον αυτή η φιλοσοφία, αφού μια για πάντα εκπαιδεύθηκες από την συχνότητα της συγχωρήσεως να μη βλάπτεσαι καθόλου από τα αμαρτήματα του πλησίον σου.

Μόλις τα άκουσε αυτά ο Πέτρος έμεινε εμβρόντητος, επειδή φρόντιζε όχι μόνο για τον εαυτό του αλλά και για εκείνους που ο Κύριος επρόκειτο να του εμπιστευθεί. Για να μη κάνει λοιπόν το ίδιο που είχε κάνει και σε άλλες εντολές , του απέκλεισε προκαταβολικώς κάθε ερώτηση .

Και τί έκανε στις άλλες εντολές ; Αν κάποτε πρόσταζε ο Χριστός κάτι που φαινόταν δύσκολο, έσπευδε και ρωτούσε πριν από τους άλλους να μάθει περί της εντολής. Πράγματι, όταν πλησίασε ο πλούσιος και τον ρώτησε περί της αιωνίου ζωής και έμαθε πως αποκτάται η τελειότητα , « απήλθε λυπούμενος » εξ αιτίας των χρημάτων , ο δε Χριστός είπε «ευκοπώτερόν εστι κάμηλον διά τρυμαλιάς ραφίδος διελθείν, ή πλούσιον εις τήν βασιλείαν των ουρανών εισελθείν» (Μάρκ. ι΄ 25). Τότε ο Πέτρος, αν και είχε απογυμνώσει τον εαυτό του από όλα και δεν του είχε μείνει πλέον ούτε αγκίστρι , αφού είχε εγκαταλείψει και την τέχνη και το πλοιάριό του , παρ’ όλα ταύτα πλησίασε τον Χριστό και τον ρώτησε : « Και τις δύναται σωθήναι » ;
Πρόσεχε την μετριοφροσύνη αλλά και τη θέρμη του μαθητού· διότι δεν είπε «αδύνατα πράγματα προστάζεις, δύσκολη η προσταγή, φοβερός ο νόμος», ούτε σιώπησε, αλλά έδειξε και τη στοργή του για τους άλλους, και συγχρόνως απένειμε την οφειλομένη τιμή προς το διδάσκαλο, λέγοντας· « Και τίς δύναται σωθήναι » ; Ενώ ακόμη δεν είχε γίνει ποιμένας, είχε ψυχή ποιμένος, και ενώ ακόμη δεν του είχε ανατεθεί η εξουσία έδειχνε την μέριμνα που αρμόζει σε άρχοντα , φροντίζοντας για ολόκληρη την οικουμένη. Εάν ήταν πλούσιος και διέθετε πολλά χρήματα, ίσως θα έλεγε κάποιος ότι έκαμνε την ερώτηση αυτή μεριμνώντας όχι για τους άλλους αλλά για τον εαυτόν του και φροντίζοντας για τα ιδικά του. Τώρα όμως η πενία του τον απαλλάσσει από αυτήν την υποψία, και αποδεικνύει ότι μεριμνούσε και ήθελε να μάθει την οδό της σωτηρίας από ενδιαφέρον για την σωτηρία των άλλων .

Γι’ αυτό και ο Χριστός ενθαρρύνοντάς τον του είπε : « τα αδύνατα παρ’ ανθρώποις , παρά τω Θεώ δυνατά έστι » . Μη νομίσεις, ότι εγκαταλείπεσθε έρημοι· εγώ συμπαρίσταμαι στην προσπάθειά σας αυτήν και κάνω τα ακατόρθωτα κατορθωτά και μάλιστα εύκολα. Όταν πάλιν ο Χριστός ομιλούσε για το γάμο και τη γυναίκα και έλεγε « ο απολύων γυναίκα παρεκτός λόγου πορνείας , ποιεί αυτήν μοιχάσθαι » (Ματθ. ε΄ 32) και συνεβούλευε να υπομένει κανείς κάθε κακία της γυναικός εκτός μόνον από την πορνεία, ο Πέτρος, ενώ οι άλλοι σιωπούσαν, πλησίασε τον Χριστό και του είπε: «ει ούτος έστιν η αιτία (σχέσις) του ανθρώπου μετά της γυναικός , ου συμφέρει γαμήσαι ( να έλθη κανείς σε γάμο ) ». Πρόσεχε και εδώ πως και τη τιμή που αρμόζει σε διδάσκαλο απέδωσε, και για τη σωτηρία των άλλων φρόντισε, χωρίς και εδώ να μεριμνά για τον εαυτό του.

Για να μην ειπεί λοιπόν και τώρα κάτι παρόμοιο, ανέτρεψε με την παραβολή εκ των προτέρων την αντίρρησή του. Αυτός ήταν ο λόγος για τον οποίον ο Ευαγγελιστής είπε: « διά τούτο ωμοιώθη η βασιλεία των ουρανών ανθρώπω βασιλεί , ος ηθέλησε συνάραι λόγον μετά των δούλων αυτού », δείχνοντας ότι γι’ αυτό λέγει την παραβολήν αυτή , για να μάθεις ότι και αν « εβδομηκοντάκις επτά » την ημέρα συγχωρείς στον αδελφό σου τα αμαρτήματά του, δεν έκαμες ακόμη τίποτε μεγάλο, αλλά υστερείς πολύ, απερίγραπτα από την φιλανθρωπία του Κυρίου και δεν δίδεις τόσον όσο λαμβάνεις.
Ας ακούσουμε λοιπόν με προσοχή την παραβολή· διότι αν και φαίνεται πως από μόνη της είναι σαφής, έχει όμως κρυμμένο μέσα της και κάποιον ανέκφραστο θησαυρό νοημάτων. « Ωμοιώθη η βασιλεία των ουρανών ανθρώπω βασιλεί, όστις ηθέλησε συνάραι λόγον μετά των δούλων αυτού ». Μη προσπεράσεις επιπόλαια την φράση, αλλά ανάπτυξε παρακαλώ το δικαστήριο εκείνο και , εισερχόμενος στη συνείδησή σου , αναλογίσου όσα έχεις πράξει σε όλη σου την ζωή· και όταν ακούσης ότι λογαριάζεται με τους δούλους του , να σκεφθείς ότι εννοεί και βασιλείς, και στρατηγούς , και επάρχους , και πλουσίους και πτωχούς , και δούλους και ελευθέρους : « Πάντας γαρ ημάς φανερωθήναι δει έμπροσθεν του βήματος του Χριστού »… (Β΄ Κορ. ε΄ 10)

Βάλε με τον νου σου πώς θα είναι τότε το δικαστήριο, αναλογίσου όλα τα αμαρτήματα που έχεις κάμει. Και αν μάλιστα εσύ λησμονήσεις όσα επλημέλησες, ο Θεός δε θα τα λησμονήσει ποτέ, αλλά θα τα στήση όλα ενώπιον των οφθαλμών μας , εάν δεν προλάβομε να τα εξαλείψομε τώρα με μετάνοια και εξομολόγηση και με το να μη μνησικακούμε ποτέ προς τους συνανθρώπους μας. Για ποιό λόγο όμως κάμει το λογοθέσιον ; Όχι επειδή ο ίδιος αγνοεί ( πώς θα αγνοούσε αυτός που γνωρίζει τα πάντα πριν γίνουν;), αλλά για να πείσει εσέ τον δούλο του ότι δικαίως οφείλεις αυτό που οφείλεις. Ή καλλίτερα όχι μόνον για να μάθεις, αλλά και για να καθαριστείς τελείως· επειδή και τον προφήτη γι’ αυτό τον πρόσταξε να λέγει τα αμαρτήματα των Ιουδαίων : Διότι λέγει « λέγε τας ανομίας αυτών τω οίκω Ιακώβ και τας αμαρτίας αυτών τω οίκω Ισραήλ » (Ησ. νη΄ 1) όχι μόνον για να ακούσουν, αλλά για να διορθωθούν.

« Αρξαμένου δε αυτού συναίρειν , προσηνέχθη αυτω εις οφειλέτης μυρίων ταλάντων » [ Η ανωτάτη νομισματική μονάς. Ένα τάλαντο στην Ελλάδα του 4ου π.Χ. αιώνος ισοδυναμούσε με 42,5 κιλά χρυσού ]. Αραγε πόσα του είχε εμπιστευθεί , αφού κατέφαγε τόσα πολλά ; Μεγάλος ο όγκος του χρέους · και δεν ήταν μόνον αυτό το φοβερό , αλλά το ότι τον έφεραν και πρώτο στον Κύριό του. Επειδή εάν μεν τον έφερναν ύστερα από πολλούς άλλους που φάνηκαν ευγνώμονες, δεν θα ήταν τόσο θαυμαστό το να μη εξοργισθεί ο Κύριος , επειδή η ευγνωμοσύνη των προηγουμένων θα τον είχε κάνει ημερότερο προς τους αγνώμονες που ηκολούθησαν · το να φανεί όμως αχάριστος αυτός που εισήλθε πρώτος και μολονότι φάνηκε τόσο αγνώμων να αντιμετωπιστεί με τόση φιλανθρωπία από τον Κύριό του, αυτό είναι το ιδιαιτέρως θαυμαστό και παράδοξο.
Οι άνθρωποι λοιπόν, όταν εύρουν τους οφειλέτες τους, χαίρονται σαν να ευρήκαν κυνήγι και θήραμα και κάνουν τα πάντα για να απαιτήσουν όλο το χρέος . Και αν δε το κατορθώσουν εξ’ αιτίας της πτωχείας των οφειλετών, εκδηλώνουν την οργή τους για τα χρήματα στο ταλαίπωρο σώμα των δυστυχών εκείνων , βασανίζοντας και κτυπώντας και προξενώντας σ’ αυτό μύρια κακά . Ο Θεός όμως αντιθέτως , επενόησε και μετεχειρίσθη όλα τα μέσα για να τον απαλλάξει από τα χρέη .

Διότι σε μας , ο πλούτος είναι το να απαιτήσομε τα οφειλόμενα , ενώ για το Θεό , είναι πλούτος το να συγχωρήσει . Εμείς , όταν λάβομε τα οφειλόμενα , τότε γινόμεθα ευπορώτεροι· ενώ ο Θεός όταν συγχωρήσει τα αμαρτήματα , τότε κυρίως πλουτίζει . Επειδή πλούτος του Θεού είναι η σωτηρία των ανθρώπων , όπως λέγει ο Παύλος : « ο πλουτών εις πάντας , και επί πάντας τους επικαλουμένους αυτόν » (Ρωμ. ι΄ 12). Αλλά ίσως κάποιος ειπεί: και πως αυτός που θέλει να χαρίσει και να συγχωρήσει τα ανομήματα διέταξε να τον πωλήσουν ; Αυτό ακριβώς είναι που φανερώνει πάρα πολύ την φιλανθρωπία του.

Όμως ας μη βιαζόμεθα, αλλά ας προχωρούμε με την σειρά στην διήγηση της παραβολής : « Μη έχοντος δε αυτού αποδούναι » λέγει. Τί σημαίνει « μη έχοντος αυτού αποδούναι ». Πάλιν επίτασιν αγνωμοσύνης · επειδή όταν λέγει ότι δεν ημπορούσε να τα επιστρέψει, δεν εννοεί τίποτε άλλο παρά ότι ήταν στερημένος κατορθωμάτων και δεν είχε κανένα έργον αγαθόν , για να λογαριασθεί στην απαλλαγή των αμαρτημάτων του . Διότι λογαριάζονται , οπωσδήποτε λογαριάζονται τα κατορθώματα για την απαλλαγή των αμαρτημάτων μας , όπως και η πίστη λογαριάζεται για δικαιοσύνη. « Τω γαρ μη εργαζομένω , πιστεύοντι δε επί τον ( Θεόν τον ) δικαιούντα τον ασεβή , λογίζεται η πίστις αυτού εις δικαιοσύνην » (Ρωμ. δ΄ 5).

Και τί λέγω για πίστη και κατορθώματα, αφού και οι θλίψεις μας λογαριάζονται για την εξάλειψη των αμαρτημάτων ; Και αυτό το φανερώνει ο Χριστός με την παραβολή του Λαζάρου, παρουσιάζοντας τον Αβραάμ να λέγει προς τον πλούσιο, ότι ο Λάζαρος απήλαυσε στην ζωή του τα κακά και γι’ αυτό εδώ ηύρε παρηγορία. Το φανερώνει και ο Παύλος γράφοντας στους Κορινθίους για εκείνο που πόρνευσε, προς τους οποίους λέγει τα εξής : « παράδοτε τον τοιούτον τω σατανά εις όλεθρον της σαρκός, ίνα το πνεύμα σωθή » (Α΄ Κορ. ε΄ 5). Και άλλους επίσης που ημάρτησαν τους παρηγορεί λέγοντας « δια τούτο εν υμίν πολλοί ασθενείς και άρρωστοι ( ελαφρά και βαρειά ) και κοιμώνται ικανοί. Ει γάρ εαυτούς εκρίνομεν , ουκ αν εκρινόμεθα· κρινόμενοι δε υπό Κυρίου , παιδευόμεθα , ίνα μη συν τω κόσμω κατακριθώμεν » (Α΄ Κορ. ια΄ 30-32) .

Εάν δηλαδή κρίναμε εμείς τους εαυτούς μας , δεν θα εκρινόμεθα· γι’ αυτό κρινόμενοι από τον Κύριο παιδευόμεθα ( εδώ ) , για να μη καταδικασθούμε μαζί με τον κόσμο . Και εάν ο πειρασμός και η νόσος και η ασθένεια και ο αφανισμός του σώματος , τα οποία υπομένουμε ακουσίως , χωρίς να τα δημιουργούμε εμείς οι ίδιοι , μας λογαριάζονται στην εξάλειψη της αμαρτίας , πολύ περισσότερο τα κατορθώματα , τα οποία πραγματοποιούμε εκουσίως και με την ιδική μας προσπάθεια.

Αυτός όμως και στερημένος από κάθε αγαθόν ήταν , και αφόρητο φορτίο αμαρτημάτων είχε· γι’ αυτό λέγει « μη έχοντος αυτού αποδούναι , εκέλευσεν αυτόν πραθήναι »· αυτό μας φανερώνει περισσότερο από οτιδήποτε άλλο την φιλανθρωπία του Δεσπότου , ότι και τον κάλεσε να λογοδοτήσει και να πωληθεί διέταξε . Επειδή και τα δύο τα έκαμε ώστε αυτός να μη πωληθεί . Από πού γίνεται αυτό φανερό ; Από το τέλος· διότι αν ήθελε να πωληθεί αυτός , ποίος του το απαγόρευε ; ποίος τον εμπόδιζε ; Γιατί λοιπόν διέταξε να πωληθεί , αφού δεν επρόκειτο να το κάνει ; Με την απειλή του αύξησε το φόβο για να τον παρακινήσει σε ικεσία · τον παρεκίνησε δε σε ικεσία , για να λάβει από αυτό αφορμή συγχωρήσεως .

Βεβαίως ημπορούσε και πριν από την παράκληση να τον απαλλάξει από το χρέος , αλλά δεν το έπραξε για να μη πέσει σε χειρότερα . Ημπορούσε και πριν από το λογοθέσιο να δώσει τη συγχώρηση , αλλά για να μη γίνει απανθρωπότερος και ωμότερος προς τους συνανθρώπους του αγνοώντας το πλήθος των αμαρτημάτων του , γι’ αυτό τον βοήθησε πρώτα να συνειδητοποιήσει το μέγεθος του χρέους του , και τότε του το χάρισε όλο . Διότι εάν αφού πρώτα έγινε η λογοδοσία και απεκαλύφθη το χρέος και άκουσε την απειλή , και έγινε φανερά η καταδίκη της οποίας ήταν άξιος , φάνηκε τόσον άγριος και σκληρός προς τον σύνδουλό του , σε πόση αγριότητα θα είχε φθάσει , αν τίποτε από αυτά δεν είχε συμβεί ;

Γι’ αυτό τα έκαμνε όλα αυτά ο Θεός και τα επιχειρούσε , για να συγκρατήσει εκ των προτέρων εκείνη τη σκληρότητα. Εάν όμως με κανένα από αυτά δε διορθώθηκε , αίτιος δεν είναι ο διδάσκαλος , αλλά εκείνος που δεν εδέχθη την διόρθωση . Ας ιδούμε όμως πώς προσπαθεί να θεραπεύσει την πληγή . « Πεσών ουν » , λέγει , « παρά τους πόδας αυτού, παρεκάλει αυτόν λέγων· μακροθύμησον επ εμοί , και πάντα σοι αποδώσω ». Και μάλιστα δεν είπε ότι δεν είχε να του τα επιστρέψει · έτσι όμως συνηθίζουν να κάνουν όσοι χρεωστούν · και αν ακόμη δεν ημπορούν να επιστρέψουν τίποτε , υπόσχονται , ώστε να απαλλαγούν από τα παρόντα δεινά .

Ας ακούσομε όσοι ραθυμούμε στην προσευχή, πόση είναι η δύναμη των παρακλήσεων. Αυτός δεν επέδειξε νηστεία, ούτε ακτημοσύνη , ούτε τίποτε παρόμοιο , αλλά αν και ήταν έρημος και γυμνός από κάθε αρετή , επειδή μόνο παρεκάλεσε τον Κύριο , κατόρθωσε να το παρακινήσει σε ευσπλαχνία . Ας μην αποκάμνομε λοιπόν στις παρακλήσεις . Διότι ποίος θα ημπορούσε να γίνει αμαρτωλότερος από αυτόν, ο οποίος ήταν υπεύθυνος για τόσα ανομήματα , ενώ κατόρθωμα δεν είχε κανένα , ούτε μικρόν , ούτε μεγάλο ; Δεν είπε όμως μέσα του « δεν έχω παρρησία, είμαι γεμάτος εντροπή , πώς ημπορώ να τον πλησιάσω; πώς ημπορώ να παρακαλέσω ; », πράγμα που πολλοί επιβαρημένοι με αμαρτίες το λέγουν , πάσχοντες από διαβολική ευλάβεια .

Σου λείπει η παρρησία ; Γι’ αυτό πλησίασε , για να αποκτήσεις παρρησία πολλή. Μήπως είναι άνθρωπος αυτός που πρόκειται να συμφιλιωθεί μαζί σου, για να εντραπείς και να κοκκινίσεις ; Είναι ο Θεός, που περισσότερο από εσένα θέλει να σε απαλλάξει από τα ανομήματα . Δεν επιθυμείς εσύ τόσον την ασφάλειά σου , όσον εκείνος ποθεί την σωτηρία σου . Και αυτό μας το δίδαξε με τα ίδια του τα έργα .

Δεν έχεις παρρησία ; Γι’ αυτό ακριβώς θα ημπορέσεις να αποκτήσεις παρρησία , επειδή έχεις αυτήν την αίσθησι· διότι η μεγαλυτέρα παρρησία είναι το να μη νομίζεις ότι έχεις παρρησία . Όπως ακριβώς η μεγαλυτέρα καταισχύνη είναι το να δικαιώνει κανείς τον εαυτό του ενώπιον του Κυρίου· εκείνος είναι ακάθαρτος , έστω και αν είναι ο αγιώτερος από όλους τους ανθρώπους · όπως ακριβώς δίκαιος γίνεται εκείνος που έπεισε τον εαυτόν του ότι είναι ο τελευταίος από όλους . Και μάρτυρες για τα λεγόμενα είναι ο Φαρισαίος και ο Τελώνης

Αλλά ας έλθομε πρώτα στον τρόπον της συγχωρήσεως· ας ιδούμε πώς τον απήλλαξαν από το χρέος και από ποιά αιτία οδηγήθηκε ο Κύριος σ’ αυτό. « Σπλαγχνισθείς οΚύριος αυτού », λέγει , « απέλυσεν αυτόν, καί τό δάνειον αφήκεν αυτώ ». Εκείνοςεζήτησε αναβολήν, αυτός έδωσε συγχώρησι δηλαδή έλαβε περισσότερον από αυτό πού εζήτησε . Γι’ αυτό και ο Παύλος λέγει : « τω δυναμένω πάντα ποιήσαιυπερεκπερισσού ων αιτούμεθα ή νοούμεν ».

Διότι ούτε να φανταστείς δεν ημπορείς τόσα πολλά , όσα εκείνος είναι έτοιμος να σου δώσει . Μην εντραπείς λοιπόν , μη κοκκινήσης · ή μάλλον να εντρέπεσαιγια τις αμαρτίες σου , να μην απελπίζεσαι όμως , ούτε να απομακρυνθείς από την προσευχή , αλλά πλησίασε ,έστω και να του δώσεις την ευκαιρία να επιδείξει την φιλανθρωπία του με την συγχώρηση των αμαρτιών σου. Εάν όμως φοβηθείς να τον πλησιάσεις , τότε εμπόδισες την αγαθότητά του , συνεκράτησες την αφθονία της καλοσύνης του , όσον βεβαίως εξαρτάται από εσένα .

Ας μη δειλιάζομε λοιπόν , ούτε να διστάζομε στις προσευχές . Επειδή , και αν ακόμη πέσομε σ’ αυτό το ίδιο το βάραθρο της κακίας , έχει τη δυνατότητα γρήγορα να μας ανασύρει από εκεί . Κανείς δεν έκαμε τόσες αμαρτίες, όσες αυτός· διότι πράγματι διέπραξε κάθε είδος πονηρίας · αυτό φανερώνουν τα μύρια τάλαντα .Κανείς δεν ήταν τόσον έρημος όσον αυτός , δεν είχε να πληρώσει το χρέος του . Αλλ’ όμως αυτόν που είχε προδοθεί από παντού , ημπόρεσε να τον σώσει η δύναμη της προσευχής.

Και έχει τόσο μεγάλες δυνατότητες η προσευχή , θα ειπεί κάποιος , ώστε  να  απαλλάξει από την ποινή και την τιμωρία αυτόν που με έργα και με μύριους τρόπους ήλθε σε σύγκρουση με τον Κύριο ; Ναι , άνθρωπε , τόσο μεγάλες δυνατότητες  έχει . Διότι δεν κατορθώνει αυτή μόνη της τα πάντα , αλλ’ έχει σύμμαχο και πολύ μεγάλο βοηθό την φιλανθρωπία του δεχομένου την προσευχή Θεού , η οποία και τα κατόρθωσε όλα στην περίπτωσιν αυτήν, και κατέστησε ισχυρά την προσευχή .

Αυτό λοιπόν υπονοούσε όταν έλεγε « σπλαγχνισθείς ο Κύριος αυτού απέλυσεν αυτόν , και το δάνειον αφήκεν αυτώ » , για να μάθεις ότι μαζί με την προσευχή και πριν από την προσευχή όλα τα έκαμνε η φιλανθρωπία του Κυρίου . «Εξελθών δε εκείνος εύρε ένα των συνδούλων αυτού , ος όφειλε αυτώ εκατόν δηνάρια· και κρατήσας αυτόν έπνιγε λέγων ·απόδος μοι , ει τι (ότι) οφείλεις ». Αραγε τί θα ημπορούσε να υπάρξει αισχρότερο από αυτό ; ενώ η ευεργεσία ηχούσε ακόμη στην
ακοή του , λησμόνησε την φιλανθρωπία του Κυρίου .

Βλέπεις πόσον μεγάλο αγαθόν είναι το να ενθυμείτε κανείς τις αμαρτίες του ; Διότι και αυτός , εάν τις είχε διαρκώς στη μνήμη του , δεν θα γινόταν τόσον σκληρός και απάνθρωπος . Γι’ αυτό συνεχώς λέγω , και δεν θα παύσω να το λέγω, ότι είναι πάρα πολύ χρήσιμο και αναγκαίο το να κρατούμε διαρκώς στη μνήμη μας όλα μας τα πταίσματα ·διότι τίποτε δεν ημπορεί να καταστήσει την ψυχή τόσον φιλόσοφο και επιεική και ήπια , όσον η διαρκής μνήμη των αμαρτημάτων.

Γι’ αυτό ο Παύλος κρατούσε στη μνήμη του όχι μόνον τα μετά το λουτρό του βαπτίσματος αμαρτήματα , αλλά και αυτά που προηγήθησαν από αυτό , μολονότι βεβαίως είχαν εξαφανισθεί ολοτελώς . Εάν δε εκείνος κρατούσε στη μνήμη του τα πριν από το βάπτισμα , πόσο μάλλον εμείς πρέπει να μη λησμονούμε τα μετά το βάπτισμα · διότι με την ανάμνηση όχι μόνον τα εξαφανίζουμε , αλλά και προς όλους τους ανθρώπους θα συμπεριφερόμεθα με περισσότερη επιείκεια , και το Θεό θα τον υπηρετήσομε με μεγαλύτερη αφοσίωση , αφού μαθαίνουμε πολύ καλά με την ανάμνησή τους την ανέκφραστο φιλανθρωπία του .
Αυτό το πράγμα όμως εκείνος δεν το έκαμε, αλλά ξεχνώντας το μέγεθος των οφειλών του λησμόνησε και την ευεργεσία . Και αφού λησμόνησε την ευεργεσία , έγινε κακός με τον σύνδουλό του και με την κακία που έδειξε σ’ εκείνον έχασε όλα όσα κέρδισε από την φιλανθρωπία του Θεού . « Κρατήσας γαρ αυτόν έπνιγε λέγων , απόδος μοι , ει τι οφείλεις ». Δεν είπε « δώσε μου πίσω τα εκατό δηνάρια », επειδή ντρεπόταν το ασήμαντον του χρέους , αλλά « ότι οφείλεις ». « Ο δε πεσών επί τους πόδας αυτού , παρεκάλει αυτόν , λέγων· μακροθύμησον επ’ εμοί και πάντα σοι αποδώσω ». Με τα ίδια λόγια , που ηύρε και εκείνος την συγχώρηση , με τα ίδια και αυτός αξιώνει να σωθεί .

Εκείνος όμως από την υπερβολική του σκληρότητα ούτε με αυτά τα λόγια κάμφθηκε , ούτε σκέφθηκε ότι ο ίδιος με τα λόγια αυτά σώθηκε . Και αν ακόμη τον συγχωρούσε , ούτε έτσι θα ήταν φιλανθρωπία αλλά οφειλή και χρέος . Διότι εάν το έκαμνε αυτό πριν γίνει η λογοδοσία και πριν ληφθεί εκείνη η απόφαση και απολαύσει τόσο μεγάλη ευεργεσία , το γεγονός θα μπορούσε να αποδοθεί στην ιδική του μεγαλοψυχία . Τώρα όμως , μετά από τόσον μεγάλη δωρεά και άφεση
τόσων πολλών αμαρτημάτων , ήταν πλέον υποχρεωμένος να φερθεί στον σύνδουλό του με ανεξικακία , σαν κάποια αναγκαία οφειλή . Αλλ’ όμως ούτε αυτό έκαμε , ούτε σκέφθηκε πόση ήταν η διαφορά της αφέσεως την οποίαν και αυτός απήλαυσε και που έπρεπε να δείξει στο σύνδουλό του .

Διότι όχι μόνον στο ποσό τω ν οφειλών , ούτε στο αξίωμα των προσώπων , αλλά και σ’ αυτόν τον ίδιον τον τρόπο θα ημπορούσε κανείς να ιδεί μεγάλη διαφορά .  Επειδή εκείνα μεν ήσαν μύρια τάλαντα , ενώ αυτά εκατό δηνάρια . [ Ρωμαϊκόν αργυρούν νόμισμα βάρους περίπου 4,5 γραμμαρίων ]. Και αυτός μεν προσέβαλε τον Κύριο του , ενώ ο οφειλέτης τον σύνδουλό του · αυτός επομένως , αφού είχε ευεργετηθεί είχε υποχρέωση να του χαρισθεί · ενώ ο Κύριος τον είχε απαλλάξει από όλο το χρέος χωρίς να ιδεί να γίνεται εκ μέρους του κάποιο μικρό ή μεγάλο αγαθό. Δεν έβαλε όμως τίποτε από αυτά στο νου του , αλλά εντελώς τυφλωμένος από την οργή τον έπιασε από το λαιμό και τον έκλεισε στην φυλακή .

Βλέποντας όμως οι σύνδουλοί του , λέγει , αγανάκτησαν· και τον καταδικάζουν πριν από τον Κύριο οι σύνδουλοι, για να μάθεις πόσον ήμερος είναι ο Κύριος . Όταν ο Κύριός του τα άκουσε αυτά τον κάλεσε και λογαριάζεται πάλι μαζί του , και δεν αποφασίζει έτσι απλώς την καταδίκη , αλλά προηγουμένως δικαιολογείται . Και τί λέγει « Δούλε πονηρέ , πάσαν οφειλήν εκείνην αφήκα σοι » . Ποίος θα ημπορούσε να δείξει μεγαλύτερη καλοσύνη από αυτήν του Κυρίου ; Όταν
του όφειλε τα μύρια τάλαντα , ούτε καν με λόγο τον ελύπησε , ούτε πονηρόν τον απεκάλεσε , αλλά μόνον διέταξε να πωληθή · και αυτό , για να τον απαλλάξει από τα χρέη . Όταν όμως έγινε κακός στον σύνδουλό του, τότε οργίζεται και θυμώνει· για να μάθεις ότι ευκολότερα συγχωρεί τα αμαρτήματα που έγιναν σ’ αυτόν παρά αυτά που έγιναν στους συνανθρώπους μας .

Και δεν το κάνει μόνον εδώ αυτό αλλά και σε άλλη περίπτωση . « Εάν γαρ προσφέρεις το δώρο σου », λέγει, « επί το θυσιαστήριο , κακεί μνησθής ότι ο αδελφός σου έχει τι κατά σου , ύπαγε , πρώτον διαλλάγηθι τω αδελφώ σου , και
τότε ελθών πρόσφερε το δώρον σου » (Ματθ. ε΄ 23-24) . Βλέπεις πως προτιμά παντού τα ιδικά μας από τα ιδικά του και δεν θεωρεί τίποτε ανώτερο από την ειρήνη και την αγάπη προς τον συνάνθρωπο ; και αλλού πάλιν · « ο απολύων
την γυναίκα αυτού παρεκτός λόγου πορνείας , ποιεί αυτήν μοιχευθήναι »
(Ματθ.ε΄ 32). Και με τον Παύλο νομοθέτησε έτσι · « ει τις ανήρ γυναίκα έχει άπιστον , και αυτή συνευδοκει οικείν μετ’ αυτού , μη αφιέτω αυτήν » (Α΄ Κορ. ζ΄ 12) .

Εάν πορνεύσει , λέγει να την διώξεις , εάν όμως είναι άπιστος , μη την διώξεις · εάν δηλαδή αμαρτήσει σε σένα , χώρισέ την· εάν αμαρτήσει σε μένα , κράτησέ την. Έτσι και εδώ όταν αμάρτησε τόσον πολύ σ’ αυτόν , τον συνεχώρησε· όταν αμάρτησε στον σύνδουλό του με λιγότερα και μικρότερα αμαρτήματα από αυτά που αμάρτησε στον Κύριο του , δεν τον συγχώρησε , αλλά τον τιμώρησε αυστηρά . Και εδώ μεν τον απεκάλεσε πονηρό , ενώ εκεί ούτε καν με λόγια δεν τον λύπησε .

Γι’ αυτό και εδώ προστίθεται και τούτο , ότι ωργίσθη και τον παρέδωσε στους βασανιστάς · ενώ όταν του ζητούσε να απολογηθεί για τα μύρια τάλαντα , τίποτε παρόμοιο δεν προσέθεσε , για να μάθεις ότι εκείνη μεν η απόφαση δεν ήταν αποτέλεσμα οργής , αλλά φροντίδας που απέβλεπε στην συγχώρησιν· αυτή λοιπόν, η προς τον σύνδουλό του αμαρτία ήταν που τον εξόργισε τόσον πολύ . Αραγε τί θα μπορούσε να υπάρξει χειρότερο από την μνησικακία , αφού ανακαλεί και την ήδη αποφασισμένη φιλανθρωπία του Θεού , και αυτά που δεν κατόρθωσαν να του τα προξενήσουν τα αμαρτήματα , αυτά κατορθώνει να του τα προξενήσει η κατά του πλησίον οργή ;

Μολονότι έχει γραφή ότι « αμεταμέλητα τα χαρίσματα του Θεού » (Ρωμ. ια΄ 29). Πώς λοιπόν εδώ μετά την ανακοίνωση της δωρεάς , μετά την εκδήλωση της φιλανθρωπίας , ανεκλήθη πάλιν η απόφαση ; Εξ’ αιτίας της μνησικακίας · ώστε δε θα έσφαλλε κάποιος αν ονόμαζε αυτή πιο φοβερά από κάθε αμαρτίαν · διότι όλες οι άλλες κατέστη δυνατόν να βρουν συγχώρηση , ενώ αυτή όχι μόνον δεν μπόρεσε να επιτύχει συγνώμη , αλλά και τις άλλες , που είχαν αφανισθεί ολοτελώς , τις ανανέωσε πάλι.

Ώστε η μνησικακία είναι διπλό κακό, διότι και καμία απολογία δεν έχει ενώπιον του Θεού , και τα υπόλοιπα αμαρτήματα
μας , και αν ακόμη συγχωρηθούν , πάλι τα ανακαλεί και τα στρέφει εναντίον μας · πράγμα το οποίον έκαμε και εδώ. Επειδή τίποτε , τίποτε δεν  μισεί  και  αποστρέφεται ο Θεός , όσον άνθρωπο που είναι μνησίκακος και διατηρεί την οργή του .  Αυτό μας  το  έδειξε  εδώ  ιδιαιτέρως , αλλά και στην προσευχή που μας παρέδωσε παρήγγειλε να λέγομε έτσι : «  άφες ημίν τα οφειλήματα ημών, ως και ημείς αφίεμεν τοις οφειλέταις ημών ».

Γνωρίζοντας λοιπόν όλα αυτά, και αφού γράψουμε την παραβολή αυτή στις καρδιές μας , όταν έλθουν στον νου μας όσα έχουμε πάθει από τους συνδούλους μας , ας αναλογισθούμε και αυτά που έχουμε κάνει στον Κύριον· και με τον φόβο των ιδικών μας αμαρτημάτων θα μπορέσουμε να απομακρύνομε γρήγορα τον θυμό για τα ξένα παραπτώματα . Εάν πρέπει να ενθυμούμεθα αμαρτήματα, μόνον τα ιδικά μας πρέπει να ενθυμούμεθα . Διότι εάν κρατήσομε στη μνήμη τα ιδικά μας , ποτέ δεν θα δώσομε σημασία στα ξένα · όπως ακριβώς εάν λησμονήσομε τα ιδικά μας , εύκολα εκείνα θα εισχωρήσουν στους λογισμούς μας .

Πράγματι , και αυτός εάν είχε κρατήσει στη μνήμην του τα μύρια τάλαντα , δε θα ενθυμείτο τα εκατό δηνάρια · επειδή όμως τα λησμόνησε εκείνα , γι’ αυτό έπιασε από το λαιμό τον συνδούλον του , και θέλοντας να απαιτήσει τα ολίγα , ούτε αυτό επέτυχε , αλλά επέσυρε στην κεφαλή του και τον όγκο των μυρίων ταλάντων. Γι’ αυτό θα τολμούσα να ειπώ ότι αυτή είναι η φοβερότερη από όλες τις αμαρτίες· ή μάλλον δεν το λέγω αυτό εγώ , αλλά ο Χριστός το φανέρωσε με την παραβολή αυτή . Διότι αν δεν ήταν φοβερότερη από μύρια τάλαντα , εννοώ από τα αναρίθμητα αμαρτήματα , δε θα ανακαλούσε εξ αιτίας της και εκείνα .

Τίποτε λοιπόν ας μη φροντίζομε τόσον , όσον το να καθαρεύομε από την οργή, και το να συμφιλιωνόμεθα προς εκείνους που είναι δυσαρεστημένοι μαζί μας, γνωρίζοντας πως ούτε η κοινωνία των μυστηρίων, ούτε τίποτε άλλο από αυτά, θα ημπορέσει να μας βοηθήσει εκείνη την ημέρα. Όπως πάλιν εάν νικήσομε αυτήν την αμαρτία, έστω και αν έχομε μύρια
πλημμελήματα, θα ημπορέσομε να επιτύχομε κάποια συγγνώμη.

Και δεν είναι ιδικός μας ο λόγος , αλλά του ιδίου του Θεού , ο οποίος πρόκειται να μας κρίνει. Διότι όπως είπε εδώ , ότι «ούτω ποιήσει και ο πατήρ μου, εάν μη αφήτε έκαστος τω αδελφώ αυτού από των καρδιών υμών τα παραπτώματα αυτών», έτσι και αλλού λέγει «εάν αφήτε τοις ανθρώποις τα παραπτώματα αυτών, αφήσει και υμίν ο πατήρ υμών ο
ουράνιος »
(Ματθ. στ΄ 14) .

Για να έχομε λοιπόν και εδώ γαλήνια και ήρεμη ζωή και εκεί να επιτύχομε συγχώρηση και άφεση, ας προσπαθούμε και ας φροντίζομε να συμφιλιωνόμεθα με όσους εχθρούς έχουμε· διότι έτσι και τον Κύριο μας θα συμφιλιώσομε μαζί μας, και τα μέλλοντα αγαθά θα επιτύχομε, των οποίων είθε όλοι να αξιωθούμε «χάριτι και φιλανθρωπία του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, ω η δόξα και το κράτος εις τους αιώνας των αιώνων». Αμήν.

(4ος – 5ος αιών – ΕΠΕ, Αγ. Ιωάννου Χρυσοστόμου, τομ. 26, σελ.18, Απόσπασμα από το βιβλίο “Πατερικόν Κυριακοδρόμιον”, σελ. 229-242, Εκδότης: Ι. Μ. ΧΙΛΙΑΝΔΑΡΙΟΥ Ι. ΚΕΛΛΙΟΝ ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΠΟΥΡΑΖΕΡΗ)  (Πηγή ηλ. κειμένου: “Ιερά Μητρόπολη Κωνσταντίας – Αμμοχώστου”)

Κυριακή ΙΑ΄ Ματθαίου: Ομιλία εις την Παραβολήν του τα μύρια τάλαντα οφείλοντος και τα
εκατό δηνάρια απαιτούντος (Αγ. Ιωάννης Χρυσόστομος) | Η ΑΛΛΗ ΟΨΙΣ (alopsis.gr)

====================